Ingiostro

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Ingiostri cołorai 'ntei sói contenidóri

L'ingiostro (dito anca inciostro) el xé na roba che ła pol aver desferénte consisténse, da łìquida a pastoxa, costituìo da sołusion de cołoranti o sospension de pigmenti in un flùido che łi smisia ben, e łi moła su carta o altri materiałi bóni per mexo de ła scritura, de ła stanpa o traverso l'uxo de un tinbro.

Perché i ga desferénte funsion i se pol divider in: ingiostri per scriver e per ła stanpa. I ingiostri per scriver i xé per èser brevi sołusion aquoxe de prodóti cołoranti, ai quai ghe vien xontai altri prodóti bóni a darghe łe caraterìsteghe più ùtiłi perché i funsiona ben. Sto tipo de ingiostro el ga da dar na trasa ciara sénsa sbavadure, bastansa inténsa, daspò el ga da secarse in maniera vełose sénsa traversare ła carta, scórer fasilmente su ła pena (normal o stiłogràfega), ma sénsa formar grumi 'ntei całamari o 'nte łe canełe de łe pene e rovinar i materiałi coi quai el vien in contato.

Storia[canbia | canbia sorxente]

Desegno de Ganesha, chel xé sta fato 'ntel XIX sècoło, co ła china.

Paréce culture antighe, per tuto el mondo, łe scovriva e creava da sołe ingiostri per aver qualcosa de bon per scriver e desegnar. La conosiénsa dei ingiostri, łe rexete e łe tègneghe per farli, ła vien fora da anàłixe archeołòxeghe o anca da testi scriti che ne parla revardo sta roba.

Ła storia dei ingiostri cinéxi ła se pol portar indrio al XII sècoło a.C., col utiłixo de robe cavade fora da piante, animałi e paste tólte da minerałi come ła grafita che łe vegnéva brombae con aqua e aplicae con penełeti. Łe prove per i primi ingiostri cinéxi, somegianti a quei chei xé ciamadi sumi, łe se cata intorno al 256 a.C. a ła fin del perìodo dei régni conbatenti.[1]

Ła china, doprada in India a partir fin dal IV sècoło a.C., ła gera ciamada masi, e ła gera fata de osi bruxai, catrame, réxena, e altre robe.[2] Documénti indiani col alfabeto Kharosthi scriti co sto ingiostro i xé stai cavai fora da tera 'ntel Turkestan.[3]. Sta pràtega de scrìver col'ingiostro e un ago ben 'fiłà el gera comun 'ntei ténpi antighi 'ntel India del sud.

'Nte ła Roma antiga, se doprava un ingiostro ciamà atramentum. 'Nte n'artìcoło del Christian Science Monitor, Sharon J. Huntington el descrive altri ingiostri antighi: el dixe che daspò xé stada creada na rexeta, doprada per sècołi, del'ingiostro, fato de solfato feroxo, fato smisiando fero e àsido solfòrico, asieme a gałe, catae su łe piante. 'Ntel XII sècoło, i ga scoverto na nova maniera che ła consistéva 'ntel łasiar 'ntel aqua scorse del ramo del perusołèr.

Ła prima pena stiłogràfica ła pol eser stata fin dal 953, có Ma'ād al-Mu'izz, el całifo del'Egito, el ga domandà na pena che no ła faxése mace su łe man e i vestiti, e ła gavese na reserva tacada.[4]

'Ntel XV sècoło, ghe xé sta bexogno de un novo ingiostro par ła màchina de Johann Gutenberg. A quei ténpi ghe gera dó tipi inportanti de ingiostro: queło greco e roman (sènere, coła, e aqua) e queło del XII sècoło. Nisun de sti dó el gera bón a stanpar su łe superfisie sénsa sbavadure. Cusì ła xé stà creà na spece de ogio propio par ła stanpa, fato co sènere, trementina e ogio de nóxa.

Fonte[canbia | canbia sorxente]

  1. http://www.chcsec.gov.tw/pcsec/research/four_treasure/books/ink/index_ink.htm
  2. "India ink." in Encyclopædia Britannica. 2008 Encyclopædia Britannica Inc.
  3. Sircar, page 206
  4. CE Bosworth, A Mediaeval Islamic Prototype of the Fountain Pen? Journal of Semitic Studies, 26(2):229-234, 1981

Altri progetti[canbia | canbia sorxente]