Francesco Petrarca

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Francesco Petrarca
« El svégio el canbia conségio, ma el mona el sta de ła sóa opinion. »
(F. Petrarca, Ecloghe, VIII)

Francesco Petrarca (Areso, 20 de lujo 1304 - Arquà 1374) el xé stà un poeta e scritor itałian. L'òpara par ła qual Petrarca el xé noto da tute łe parte el xé el Canzoniere. Petrarca, anca se el se considarase soratuto, come tuti i intełetuai del so ténpo, un autor de łéngua łatina, el ga avuo un róło esensiałe par ła crésita de ła poexia itałiana en volgar.

Opera[canbia | canbia sorxente]

L'òpara łìrega de Petrarca, come el xé sta sotołineà da ła crìtega, ła tién de fato en ea tute łe esperiénse de ła poexia itałiana de łe orìxene, faxéndo però na sełesion dal punto de vista de ła mètrega (drio stabiłir ad exémpio presixe règołe sul'acentasion degl endecasìłabi che ai ténpi de Dante ła gera ancor manco codificada) e 'ntei argoménti (drio esclùder dal cànon temàtego i ełeménti goliàrdisi e reałìsteghi che 'ntel Dosénto i gera stai prexénti e che i 'ndava vanti a verghe suceso 'ntel Tresénto) chel gà influensà davèro tuta ła poexia a vègner. El fenòmeno del petrarchismo el xé parte de un dei capìtołi più complési 'nte ła storia de łe tradision łeterare europee.

Òpare[canbia | canbia sorxente]

Òpare łatine en versi[canbia | canbia sorxente]

  • Africa – scrito infrà el 1339 e el 1342 e en sèvito coretto e ritocà, el xé un poema eroico miga conpletà chel revarda ła seconda guera punica e en particołar łe asion de Scipione.
  • Bucolicum carmen – fato infrà el 1346 e el 1357 e costituio da dódexe ègloghe, i argoménti i gira infrà amor, połìtrga e moral.
  • Epistole metricae - scrite infrà el 1333 e el 1361, łe xé 66 létere en exàmetri, de cui qualche d'una ła trata de amor ma en magioransa łe se òcupa de połìtega, moral o de matèrie łeterare.
  • Carmina varia - Quel chel resta

Òpere latine in prosa[canbia | canbia sorxente]

Òpare en volgar[canbia | canbia sorxente]

  • El Canzoniere (tìtoło orixenal: Francisci Petrarchae laureati poetae Rerum vulgarium fragmenta) ła xé ła storia poètega de ła vida interior del poeta. Ghe xé 366 poexie: 317 sonéti, 29 canson, 9 sestine, 7 bałade e 4 madrigałi (I no xé miga tute łe òpare en volgar de Petrarca, soło quełe sełesionae).

Petrarca ghe scrive del só amor par Laura, incontrada 'ntel 1327 e existia par vèro, anca se queła de łe poexie ła xé più na creasion poètega del'autór, e el cónta ła guera che ła se fórma en łu infrà el pensièro de Laura vista come pecà e Laura ogeto del só amor. Ghe xé anca poexie de caràter połìtego, moral, ecc... St'òpara qua ła se sera co un'invocasion a ła Vèrxene Maria.

  • I Trionfi
  • Frammenti e rime extravaganti
  • Testi del Vaticano latino 3196