Arma

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Armeria che ła ga arme per defènderse e tacar, de vari ténpi stòreghi

N'arma (pl. arme) ła xé n'ogeto col qual n'omo el pol danegiar n'altra o defènderse en caxo de agresion. En xeneral, comunque, squaxi ogni ogeto el pol èser doprà come arma, anca se ciaramente ghe xé ogetti chei xé più bóni de altri: giuridicamente se fa desferénsa intrà arme propie e arme inpropie, dónca intrà ogeti studiai e creai giusto per èser doprai come arme e ogeti en orìxene destinai invese a altre funzion, che en na ocaxion determinada i vien doprai come arme.

Storia[canbia | canbia sorxente]

Ła clava sénbra che ła sia stada ła prima e adónca ła più antiga arma fata dal'omo. Ghe xé daspò rivai ła maza a pónta o baston pontìo co corno o de natura, e daspò łe manère, i cortei, le aste tirae su co selce łavorae, i archi e łe frese. Co l'uxo dei metałi ła varietà, cusì per tacar, come per defènderse, ła xé cresua parecio e ghe xé nasua ła prima divixion en difensive e ofensive, łe qual łe ga tólto desférente forme nomi.

Da tacar e defènderse da visin, se ga pasà a farlo anca da łontan, co màchine corasae e łe armi da lanso.

Col'invension de ła pólvere da boto 'ntel XIV sècoło, łe xé nasue łe arme da fógo portàtiłe e łe artiłiarie, a łe qual se xonta robe da lansar a man, come bonbe e granade. Łe arme da fógo portàtiłe łe ga tólto fin che łe xé saltae fora, desferénti nomi, a seconda dei ténpi de costrusion, de ła forma, de come łe gera fate. Ła stesa roba ła xé capitada per łe artiłiarie. El primo s-ciopo el xé stà creà en Spagna 'ntel 1450.[1]

El nùmero de łe arme per tacar, 'nte ła crésita del'umanità, dai prinsìpi a ła storia ła xé sénpre 'ndà vanti e ste qua łe xé stà sénpre più pericołoxe. L'invension de łe arme da fógo e el łoro uxo 'nte ła guera el ga fato desminuir e squaxi conpletamente łasiar pèrder łe arme defensive personałi, łe qual łe se divide en antighe e moderne.

Ła diféxa (personal, dei propi béni e del propio teritorio) e l'ataco (per vadagnar béni e teritori) łe xé sénpre stae un travagio ciave 'nte ła storia del'umanità, portando sénpre a doprar, per ła costrusion de armi e difexe, łe megior tecnołogie e i megiori materiałi disponìbiłi: 'ntel ben e 'ntel mal, el łiveło sientìfego e tecnołòxico de na siviltà el se pol ben mixurar da ła quałità e dal tipo de arme che ła crea.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. Corriere del Sannio, Marti 23 fevrèr 2010

Altri progeti[canbia | canbia sorxente]