Xurixdision

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Squola SVG.svg
Sta voxe o sesion ła contien erori ortografisi o de sintasi opur ła xe scrita inte un veneto mia tanto s-ceto
Contribuisi a corejerla secondo ła gramatica, l'ortografia e ła sintasi de ła lengua veneta rispetando ła grafia e ła variansa veneta doparae 'nte ła voxe
Squola SVG.svg
Ła tradisionałe allegoria de ła xustisia n'tel'interpretasion de Giotto, Capeła dei Scrovegni, Padova

El termine giurisdizione (dal latino iurisdictio, a so olta derivà da ius dicere), in dirito, njien d'oparà co diversi significai tra łori unii. Połe, infatti, significare:

  • in senso ojetivo, Ła funsion publica (funsion xurixdisionałe) che consiste n'tel'aplicasion del dirito oxetivo, interpretandoghe łe dispoxision che xenera norme par rendarle operanti n'tel caxo concreto, par rixolvare łe controversie in poxision di tersietà, o sia de indipendensa rispeto a łe parti e de indiferensa rivardo l'exito deła controversia;
  • in senso soxetivo, l'insieme dei organi che i exersita sta funsion, i xudaxe;
  • ła sfera de competensa de on xudaxe o, col significà pì xenerałe ma manco approprià, de on organo publico;
  • N'tel dirito eclexiastego, ona de łe do potestà (dita anca potestà de goerno) che ga la Ciexa par raxonxare el so fin esensiałe che consiste n'te ła sałute de łe anime (l'altra xé ła cusì dita potestà d'ordine, cio xè el podere de aministrare i sacramenti); se distingue in g. de fòro interno e g. di fòro esterno a segonda che se exersiti escluxivamente n'tel'àmbito de łe cosense o pure n'te ła sfera dei raporti sociałi, e comprende insieme i poderi de lexiferar, de amministrar e de xudegar (in senso pì streto, el diritto canonrlego el ciapa drento anca el podere de examinar na controversia e de ciamarla con l'emanasion de na sentensa).

El sinonimo de xurixdision, n'tei primi do significai, si costuna dirghe anca aministrasion de ła xustisia, anca se la xurixdision, in senso oxetivo e soxetivo, se distingua da l'aministrasion cusì dita justa. D'altra parte, sta espresion ła njien d'oparada anca co on significà difarente, par indicar łe funsion aministrative cołegae a ła xurixdision.