Vałuta

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca

Ła vałuta ła xe na unità de scanbio che ła gà el scopo de rendar piesè faciłe el trasferimento de beni e servisi. De sołito ła asume forma de moneda.

Emision[canbia | canbia el còdexe]

Normalmente na vałuta ła vien emesa da na nasion o un grupo de nasion (come con l'euro o el dołaro) per lo più tramite ła propria banca çentral in regime de monopolio. In çerti Stati ghe xe più de un istituto de emision.

Nome[canbia | canbia el còdexe]

El steso nome el pol èser doparà par più de na moneda (tipo el dołaro, che gh'è quel canadexe e quel statunitense), opure ła stesa valuta ła pol vegner doparà da tante nasioni (tipo l'euro), o ancora na nasion ła pol dichiarar a corso legale ła valuta de un altro paexe.

Multipli[canbia | canbia el còdexe]

Ogni valuta tipicamente ła gà i so multipli e sotomultipli, de sołito i centeximi. In vèneto a se dixe Schei parchè squaxi doxento ani fa i striaci i gavea introduesto dee monede intel Lonbardo-Veneto che se ciamava Scheidemunze. In todesco scheidemuenze a vol dir monedete, 4 franchi. Da Scheiden: spartir, divìdar e Munze: moneda. I vèneti i ga tolto el nome striaco e i pronunsiava sol che ła prima parte de sta paroła.

Stato Vèneto[canbia | canbia el còdexe]

I schei i xe stà introdoti daspò de ła fine de el Stato vèneto, 1797, e donca i ga sostituìo el zechin, el sixin, el soldo e ła lira vèneta.

Se uxa dir anca Franchi al posto de lire taljane, sta denominasion la se deve a n'altra moneda introdota par i striaci, ndo che ghe gera stanpà co n'abreviasion el nome de l'inperador striaco de l'epoca, tal Cecco Bepe, o sia FRANC.. Da qua el nome franco o franchi, plural.