Rejon de l'Itałia

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search

Ła forma de deçentralixasion selta en Itałia ła xé quela de divider el teritorio nasional en rejoni, province e comuni. Quaxi tute łe rejoni łe xé almanco divixe en province (sensa ła Val d'Aosta) e senpre quaxi tute łe xé ła forma pù grande de autoguèrno łocal (sensa el Trentin-Alto Adexe ndo che łe do province łe sta sora ła rejon).

L'Itałia ła xe formà da 20 rejoni e 5 de cueste (Friułi-Venesia Julia, Trentin-Alto Àdexe, Val d'Aosta, Sardegna e Siciłia) łe gà avù derito a na particułare łexislasion speciałe par motivasion culturałi, giografiche, stòreghe o grasie ła prexensa de na menoransa łenguistica. Łe altre 15 rejoni con statuto normal łe gà podù scominsiar el propio laoro sołamente a partir dal 1970, mentre quełe speciałi łe laorava dexà ntel periodo tra el 1945 e el 1948 (ła rejon Friuli-Venesia Julia ła xe stà creà ntel 1963). Tute łe rejoni łe gà on sistema de voto magioritario (fora che el Trentin-Alto Adixe e ła Val d'Aosta che łe gà ancora on sistema proporsional par ła question de łe menoranse) e łe xe formà da na Xonta Rejonałe con sora tuti el Presidente de ła Rejon (o anca Guernador) che ła xe el guèrno e da on Consejo Regional che'l xe el parlamento. Tante rejoni del Setentrion łe dimanda a gran voxe più autonomia e rispeto par łe rejon.

Storia[canbia | canbia el còdexe]

L'Itałia ga butà drento łe rejon n'tel so ordinamento xuridego co ła Costitusion deła Republica Itałiana, n'tel 1º de xenaro del 1948, che ai articołi 114 e 115 prevedea[1] in fati:

"Ła Republica se riparte in Rejon, Provinse e Comuni." Costitusion Itałiana, art. 114.

"Łe Rejon łe xé costituie in enti autonomi co propri poderi e funsion secondo i prinsipi fisai n'te ła Costitusion." Costitusion itałiana, art. 115


Łe rejon adotae co ła nasua de ła Republica Itałiana, in numero de 19, łe jera in gran parte enti territoriałi del precedente Regno d'Itałia denominai "circoscrision de desentramento statistico-aministrative". Unighe difarense, el Friuli e ła Venesia Giulia che łe xé njieste unie n'te ła rejon Friułi-Venesia Giulia e i Abrusi e el Mołixe inserii n'te ła rexon Abrusi e Mołixe. N'tel 1963 ła rejon Abrusi e Mołixe xé vegnesta da novo desfada n'te łe do rejon Abruso e Mołixe portando a 20 el numaro de deso de łe rejon.

Rejon e Cavedałi Rejonałi Itałiane[canbia | canbia el còdexe]

RejonCavidałe rejonal
Regions of Italy.png
1. Abruzo
(Abruzzo)
Ł'Aquiła
(L'Aquila)
2. Val d'Aosta
(Valle d'Aosta, (FR) Valleé d'Aoste)
Aosta
((FR) Aoste)
3. Puje
(Puglia)
Bari
-
4. Baxéłegata o Łucania
(Basilicata)
Potensa
(Potenza)
5. Całavria
(Calabria)
Catanxaro
(Catanzaro)
6. Canpania
(Campania)
Napułi
(Napoli)
7. Emiłia-Romagna
(Emilia-Romagna)
Bułognia
(Bologna)
8. Friułi-Venesia Julia
(Friuli-Venezia Giulia, (FUR) Friul-Vignesie Julie, (SL) Furlanija-Julijska krajina)
Trieste
((FUR) Triest, (SL)Trst)
9. Łasio
(Lazio)
Roma
-
10. Łiguria
(Liguria)
Xenoa
(Genova)
11. Łonbardia
(Lombardia)
Miłan
(Milano)
12. Marche
-
Ancona
-
13. Mołixe
(Molise)
Canpobaso
(Campobasso)
14. Piemont
(Piemonte)
Turin
(Torino)
15. Sardignia
(Sardegna, (SC) Sardinna)
Cajari
(Cagliari, (SC) Casteddu)
16. Siciłia
(Sicilia)
Pałermo
(Palermo, (SCN) Palermu)
17. Trentin-Alto Ádexe
(Trentino-Alto Adige, (DE) Trentino-Südtirol, (LLD) Trentin-Südtirol)
Trento
-
18. Tuscana
(Toscana)
Firense
(Firenze)
19. Onbria
(Umbria)
Peruxa
(Perugia)
20. Vèneto
(Veneto)
Venesia
(Venezia)

Notasion[canbia | canbia el còdexe]

  1. Łe vegnarà modificae da ła lexe costitusionałe de el 18 de otobre del 2001, n. 3, "Modifighe al titoło V de ła parte seconda de ła Costitusion".