Ròlo

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Sto articol al é scrit in belumat

A Belun al Ròlo 'l é an antico žogo coi ovi sòdi ke i boċe fà al temp de Pasqua, anzi par eser preċisi al dura dala quaresima fin al dì de pasqueta, par guadagnarse an poki de skei par comprarse i sughét o caraméi. Al žogo se lo fà de fòra 'tel cortivo, mejo sot 'na pergola al kuert o nela piaža del paese; bisoña eser almanco in 4 o 5, ma pì boċie žoga e pì se se diverte.

Par costruirse al žogo[canbia | canbia el còdexe]

Material[canbia | canbia el còdexe]

Par sto žogo serve tanta sabia de la Piave, kuela fina, e 'na tola de lenc larga 60 cm pì o manco e longa no 'l a importanža quant e an poke de impreste ke tuti i a inte'l garàs. Co la sabia se fa 'na speċe de vasca, piata in medo e coi bordi tondi e rialzadi de 20 cm, longa 2 metri e larga 1,5 metri pì o manco; la parte piata in medo 'l a da eser ben batésta e dura, e anca i bordi mejo se i é bei duri. Da un lato kurt, quel da 1,5 m, al bordo al vien pì alt, in modo ke un boċeta de 8 ani la ghe rive al livel del bunigolo pì o manco; Kuei pì grandeti i se sbasarà an fià e par kuei pì pìċioi se ghe meterà na pedana sot i piè. Sora sto rialzo se ghe met la tòla, in modo ke veñe fora 'na speċe de disciesa verso al centro de la vasca de sabia. Dove ke no riva pì la tola, se continua e se galiva via co la sabia.

Svolgimento[canbia | canbia el còdexe]

Se scuminzia ke qualke "grant", mare, pare o mejo ancora i nòni, i bùta qualke skeo a caso in medo a la vasca de sabia. Al primo boċia al va su la pedana de legno con in man l'ovét sodo, piturà e disegnà par de fora (par saver dopo kual ke l'è al soo) e lo mola do par la disciesa a partir dal prinzipio de la tola. Sikome al ovo no 'l va drét, al farà 'na curva, al rimbalzarà sul bordo de la vasca, al tornarà indrio a in te 'n bel momento al se fermerà. Se l'ovo drìo la so corsa al pasa sora o toca almanco 'na monetina, al boċia se la tol sù e se la mét in scarsela, se ciòl su anca l'ovo e torna a žogar. Se l'ovo no 'l toca nient al resta là dove ke 'l è rivà e vien vanti 'naltro boċa. Al ovo del secondo boċa, oltre a tocàr le monedete par tera, al pol tocar anca l'ovo del boċa de prima. In tal caso al boċa ke l'è stat tocà al dà 'na monedeta al boċa ke 'l a apéna žogà, al ċiapa su al so ovo e 'l se met drìo la coda de boċe ke i a ancora da žogar. ...e così via.

Altre regole[canbia | canbia el còdexe]

  • se la scorza de l'ovo la se romp no importa, fin ke no 'l se spàntega del tut se pol žogar, anzi, se ride de pì;
  • no val žogar con l'ovo senza la scorza o co i ovi de leño o de marmo ke i serve par i bus 'nte i calzét;
  • no val zogar co i ovi freschi, ke co i se romp se sporca dapartut e pò spuza de freschin, solo ovi sodi;
  • se un boċa al se a stufà de aver l'ovo sempre fermo in medo a la vasca ke nesùn al ghe riva de tocàrlo, al por ċior su l'ovo kuando ke 'l vol, ma al posto de l'ovo 'l a da méter an skeo, ma ke vàl de pì del skeo ke te dà de solito al boċa ke te a tocà;
  • ogni boċa al pol žogar con an ovo solo par volta, ma in scarsèla al pol tegnérse an ovo de riserva par continuar a žogar kuando ke 'l veċio al se a spantegà del tut.

Se i bocie iè in tanti, resta tanti ovi in medo a la vasca, l'é tanti boċie ke fa la coda par žogar e così qualkedùni perderà i skei, altri i guadagnerà e a fine žornada se podarà comprar i sughét. Quei ke i a pers ke no i stàe a piander, ke al dì vanti i pol žogar da nòvo.


Modi diversi de čiamarlo[canbia | canbia el còdexe]

  • Belluno: ròlo
  • Vittorio Veneto: righéa