Prunus persica

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Persegaro
Flameprince peaches.jpg
Pèrsego
Clasifegasion sientìfega
DomìnioEukaryota
RegnoPlantae
ClaseMagnoliopsida
FamejaRosaceae
ZènaroPrunus
SpeceP. persica
Nomenclatura binomenałe
Prunus persica
(L.) Batsch
Nomi comuni
Persegaro, Persegher


El persegaro o persegher (Prunus persica (L.) Batsch) el ze na spece de ła fameja Rosaceae[1] che el produze on fruto comestìbiłe ciamà pèrsego.

El persegaro ła ze na àlbara orizenària de ła Cina, andove el ze stà considarà el sìnboło de ła imortałità, e che i so fiori i ze stai sełebrai da poeti, pituri, cantanti e diretori sinematogràfeghi. Da l'oriente el persegaro el ze rivà in Pèrsia, andove dopo el ze rivà in Eoropa. Da ła pèrsia infati ghe deriva el nome de ła spece. Inte l'Ezito el pèrsego el zera sacro a Apocrate, dio del siłénsio e de ła infànsia, tanto che oncora uncó łe masełe dei putełi łe njien paragonae ai pèrseghi, par ła so èsar mòrbide e carnoze.

Descrision[canbia | canbia el còdaxe]

El persegaro el ze na àlbara de dimension che ła połe rivar a na altura de 4-8 metri, co na scorsa na s-ciantina rùvida de cołor maron. I zóvanni buti i ze de cołor verdo, frecuentemente sfumà de roso. Łe foje łe ze lanseołae co ła ponta, alterne, i fiuri ermafrodii i ze portai inte na zona apegałe so łe rame pì zóvani, ma no inte i buti.

Tante parte de ła pianta, cofà scorsa, raize, foje e samese, łe contien base cuantità de sostanse da łe cuałe deriva cianuri, tòseghi, anca se par el modesto contegnuo de ste sostanse łe ze stae doparae inte ła tradision (soratuto łe foje) par darghe aroma ai licuori, par el so sapor gradévoło amaro. Łe foje łe połe ver na dimension de 6 – 12 cm. Ła pianta ła ga ła tendensa a ła stabiłizasion apegałe, o sia co ła se brusca ga da èsar rispetà ła prezensa de on àpeze dominante. Se l'àpeze el vien cavà o spontà ła pianta ła tente a afermar da novo ła domenansa de l'àpeze, produzendo mase de buti intermedi no produtivi.

I fiuri i buta in primavera. I ze de cołor roza, ma ghe ze na granda difarensa intrà łe varietà: i pètałi i połe èsar picenini e streti o grandi e larghi; se i ga l'interior dei pètałi de cołor pì scuro-naranson, se garà fruta de polpa zała, se l'interior dei pètałi, anca se senpre roza, i ze sfumai de ciaro, i fruti i garà ła polpa bianca.

Distribusion e Habitat[canbia | canbia el còdaxe]

El persegaro el ga bizogno de caldo par vìvare e ełora ła so distribusion in Eoropa el ze isteso de cheło de l'ua.

Fiori de persegaro

El nome deriva dal fato che i eoropei i credea chel vegnese da ła Persia (atuałe Iran), da dove el ze stà ciapà da Sandro Magno. Inte el I secoło el persegaro el ze rivà a Roma.

El pèrsego cofà sinboło[canbia | canbia el còdaxe]

Un persegaro

Da nialtri i fiori de persegaro i ze sinboło del spozałìsio. In Cina el pèrsego el ze sìnboło de imortałità. Inte ła mitołozia taoista ła rezina mare de l'osidente (ziwangmu) ła cultiva i persegari in na vałe de montagna distante e sconta, andove che i pèrseghi i maùra solché na volta ogni miłe ani.

Produsion[canbia | canbia el còdaxe]

I 10 majori produtori de pèrsego inte el 2018[2]
Stato Produsion (tonełae)
Flag of the People's Republic of China.svg Cina 15.195.291
bandiera Itàlia 1.090.678
Flag of Greece.svg Gresa 968.720
Flag of Spain.svg Spagna 903.809
Flag of Turkey.svg Turchia 789.457
Flag of the United States.svg Stati Unii 700.350
Flag of Iran.svg Iran 645.499
bandiera Ciłe 319.047
Flag of India.svg India 278.417
Flag of Egypt.svg Ezito 246.742
Mondo 24.453.425

Notasion[canbia | canbia el còdaxe]

  1. (EN) Prunus persica, in The Plant List. entrada il 24 maggio 2016.
  2. (EN) Food and Agriculture Organization of The United Nations, FAOSTATfao.org. entrada il 7 de agosto 2020.

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]

Linganbi foresti[canbia | canbia el còdaxe]


Controło de autoritàLCCN (ENsh85098962 · GND (DE4174043-9 · BNF (FRcb11975897x (data) · NDL (ENJA00567820
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Prunus_persica&oldid=1009804"