Gipuzkera

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Estension de i diałeti baschi.

El gipuzkera (guipuzcoano en castilian) l'è un diałeto del basco, anca conosuo come diałeto central, che se parla in te ła parte central de Gipuzkoa e in te ła vałe de Sakana (Navara), in tel Paexe Basco spagnoło.


Estension[canbia | canbia sorxente]

El gipuzkera no l'è mia parlà en tuta ła Gipuzkoa. In tel bacin del fiume Deva, da Leintz Gatzaga fin a Elgoibar, se parla el bizkaiera (diałeto de ła Bizkaia), e a Oiartzun e in tel bacin del fiume Bidasoa se parla alto-navaro. Tutavia ła frontiera tra el gipuxcoan e 'l alto-navaro l'è drio canbiar a favor del gipuxcoan, sicuramente a cauxa del prestigio che el gà avù par tanto tenpo e par l'influensa de i mexi de comunicasion in Gipuzkoa.


Varianti del gipuzkera[canbia | canbia sorxente]

El gipuxcoan atual el ga quatro varianti principałi:


Particołarità del gipuzkera[canbia | canbia sorxente]

Caratristiche fonetiche e morfołogiche:

  • Alternansa: a/e (burua > burue).
  • Iato marcà, intercałando na consonante: buruba, txoriya.
  • Union de łe vocałi: zaharra > zarra.
  • Pałatałixasion: oilo > oillo.
  • No se distingue mia el nominativo plural -ak e 'l ergativo plural -ek, che i vien rexi con -ak.
  • Se mete in evidensa tute łe fraxi subordinè: etorri den gizona nire aita da.


Inportansa[canbia | canbia sorxente]

El gipuzkera l'è stà uno de i principałi diałeti storici del basco, e l'è stà łéngoa łeteraria da el secoło XVIII in avanti. Su de eło se baxa ła imensa majoransa del basco artificial (batua), el basco atualmente più parlà, specialmente in Araba-Álava.

Al dì d'ancó el gipuzkera, cosita come i st'altri diałeti del basco, e in general el basco che parla i gipuxcoani, l'è drio mutarse in batua, dovuo a ła forsa che ga i mexi de comunicasion e ła łeteratura.


Varda anca[canbia | canbia sorxente]


Ligamenti de fora[canbia | canbia sorxente]