Gipuzkera

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Gipuzcoano.png

El gipuzkera (guipuzcoano en castilian) l'è un diałeto del basco, anca conosuo come diałeto central, che se parla in te ła parte central de Gipuzkoa e in te ła vałe de Sakana (Navara), in tel Paexe Basco spagnoło.


Estension[canbia | canbia el còdexe]

El gipuzkera no l'è mia parlà en tuta ła Gipuzkoa. In tel bacin del fiume Deva, da Leintz Gatzaga fin a Elgoibar, se parla el bizkaiera (diałeto de ła Bizkaia), e a Oiartzun e in tel bacin del fiume Bidasoa se parla alto-navaro. Tutavia ła frontiera tra el gipuxcoan e 'l alto-navaro l'è drio canbiar a favor del gipuxcoan, sicuramente a cauxa del prestigio che el gà avù par tanto tenpo e par l'influensa de i mexi de comunicasion in Gipuzkoa.


Varianti del gipuzkera[canbia | canbia el còdexe]

El gipuxcoan atual el ga quatro varianti principałi:


Particołarità del gipuzkera[canbia | canbia el còdexe]

Caratristiche fonetiche e morfołogiche:

  • Alternansa: a/e (burua > burue).
  • Iato marcà, intercałando na consonante: buruba, txoriya.
  • Union de łe vocałi: zaharra > zarra.
  • Pałatałixasion: oilo > oillo.
  • No se distingue mia el nominativo plural -ak e 'l ergativo plural -ek, che i vien rexi con -ak.
  • Se mete in evidensa tute łe fraxi subordinè: etorri den gizona nire aita da.


Inportansa[canbia | canbia el còdexe]

El gipuzkera l'è stà uno de i principałi diałeti storici del basco, e l'è stà łéngoa łeteraria da el secoło XVIII in avanti. Su de eło se baxa ła imensa majoransa del basco artificial (batua), el basco atualmente più parlà, specialmente in Araba-Álava.

Al dì d'ancó el gipuzkera, cosita come i st'altri diałeti del basco, e in general el basco che parla i gipuxcoani, l'è drio mutarse in batua, dovuo a ła forsa che ga i mexi de comunicasion e ła łeteratura.


Varda anca[canbia | canbia el còdexe]


Ligamenti de fora[canbia | canbia el còdexe]