Forsa

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca

Na forsa xè na grandesa fìxega vetoriałe che ła se manifesta inte'l interasion de do o pì corpi, sia a liveło macroscopico, sia a liveło de łe partisełe elementari, ła so carateristega xè queła de indure na variasion de ło stato de quiete o de moto dei corpi stesi; in prexensa de pì forse, xè ła rixultante de ła łoro conpoxision maetmatega a determinare ła variasion del moto. Ła forsa ła xè descrita clasicamente da ła seconda lexe de Newton come derivata tenporałe de ła quantità de moto de un corpo.

Na forsa xè speso descrita come na spinta o na trasion. Łe forse łe pol esare dovùe a fenomeni quałi ła gravità, el magnetismo, o quałunque altro fenomeno che induca un corpo ad acelerare.

In formuła:

\vec F= \frac{\mbox{d}\vec p}{\mbox{d}t}=\frac{\mbox{d}(m\vec v)}{\mbox{d}t}

che, inte'l caxo ła masa del corpo sia costante, se riduce a:

\vec F= m\frac{\mbox{d}\vec v}{\mbox{d}t}=m\vec a

Ła lexe evidensia imediatamente el caratere vetoriałe de ła forsa, in quanto ła derivata de un vetore xè ancora un vetore.

Unità de mexura[canbia | canbia sorxente]

Sistema internasional[canbia | canbia sorxente]

L'unità de mexura de ła forsa inte'l SI xè 'l newton, definìo come:

\mathrm{1\, N = 1\, \frac{\mathrm{kg}\cdot \mathrm{m}}{s^2}}

Tenendo conto del secondo prinsipio de ła dinamica, podemo quindi afermare che na forsa de 1 N inprime a un corpo có ła masa de 1 kg l'acelerasion de 1 m/s².

Altri sistemi de unità de mexura[canbia | canbia sorxente]

Inte'l sistema CGS ła forsa se mexura in dyne.

Efeti[canbia | canbia sorxente]

A liveło pratico łe forse aplicae a un dato corpo łe pol 'vere do diversi tipi de efeti:[1]

  • efeti statisi: el corpo, anca se sotoposto a forse, rimane in quiete; ciò sucede quando łe forze prexenti łe se bilansa exatamente;
  • effetti dinamisi: łe induse variasion inte ła quantità de moto del corpo.

Se dixe anbiente de un corpo propio l'insieme de łe forse che altri corpi i exersita so di eso.

Secondo ła lexe de Hooke inte na moła ło spostamento da ła poxision de ripoxo xè proporsionałe a ła forsa aplicà

Forse fondamentałi de ła natura[canbia | canbia sorxente]

Secondo łe teorie sientifighe attualmente pì acreditae, in natura existe quatro forse, o mejo interasion fondamentałi che łe opera so corpi: ła gravità, l'interasion eletromagnetica l'interasion nucleare forte e l'interasion debołe. Ła prima, secondo ła teoria de la relatività xè un efeto de ła giometria de ło spasio-tenpo, mentre łe altre tre interasion, che łe xè de łe teorie de gauge]], łe xè dovùe a scanbi de particełe, dete boxoni de gauge, secondo ła seguente tabeła:

Forsa eletromagnetica Forsa nucleare debołe Forsa nucleare forte
Fotone \gamma Boxoni vetori W+, W -, Z Gluoni g

El modeło standard fornise un riquadro coerente inte'l quałe łe xè inserie łe tre teorie de gauge, mentre a uncò xè stà inposibiłe ricondure a eso na version quantistega de ła gravità, anca se ła xè stà teorixà na particeła mediatrise (el graviton) de ła quałe nò se gà evidense enpirighe.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. Turchetti, op. cit., p. 39

Bibliografia[canbia | canbia sorxente]