Tesùo

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Nota disambigua.png
Nota disambigua.png
Nota dixanbìgua - Se te sì drio sercar l'insieme de sèłułe, varda Tesùo (biołogia)
Teła de juta

Un tesùo el xé n'ogeto fato traverso un intreso de fiłi perpendicołari infrà łóri; l'operasion necesaria par reałixarlo ła se ciama tesidura.

El xé costituìo da dó ełeménti: l'ordimento o caéna, overosìa l'insieme de fiłi tirai in vertical sul tełèr, e ła trama, ùgnoło fiło che'l core orixontal da na parte a st'altra del'ordimento.

I tesùi i ga fato ła só conparsa 'ntel neolìtego e i ga segnà, 'ntei materiałi doperai, 'ntei intresi, 'ntei cołóri, 'ntei trapełi doperai par meterli insieme, l'evołusion cultural e tècnega de ła siviltà umana.

Materiałi[canbia | canbia sorxente]

Raxo de séda
Exquisite-kfind.png Par saverghene de pì, varda ła pajina Fibra.

Par méter insieme dei fiłi che i fasa un tesùo, ghe xé bixogno che sti qua i gabia na serta łonghésa, rexisténsa e ełastisità: ste propietà łe caraterixa ła fibra tèsiłe.

El coton, el xé ła fibra natural più doprada: łe só megio caraterìsteghe łe xé ła capasità de asorbir aqua, ła rexisténsa al całor e al'uxo e un preso bastansa baso. El lin el xé più costoxo e difìsiłe da fiłar e tèser del coton, ma'l xé più rexisténte e'l fa traspirar ben ła pełe. Ła càneva ła xé un gran ixołante tèrmego e ła rexiste perfetamente a łe tarme e a ła mufa. Altre inportanti fibre naturałi łe vien dal coco e da ła juta. Se pol far tesui intresando anca erbe e ła pagia.[1]

Ła łana ła xé el primo material tèsiłe de orìxene anemal: ła vien in gènere cavada da łe piègore, co łe varie sotospece che łe canbia el vałor del prodoto, anca se spéso se cava fibre anca da camełi e cavre. Na fibra special ła xé ła séda, un fiło prodoto da ła pavégia Bombyx mori có che ła fa el bòsoło.

Ła conosénsa de ła chìmega orgànica ła ga perméso ła creasion de fibre sintèteghe, połìmeri de unità bastansa pìcołe: łe più inportanti łe xé el nailon, el polièstere e l'acrìlico.

Armaùre[canbia | canbia sorxente]

El modo de alternar trama e ordimento el crea, a secónda del nùmero de salti, desferénti armaùre o intresi. I più inportanti i xé:

  • Teła, raporto trama-ordimento 1:1, tesùo uniforme su tuti dó i lai;
  • Sagia, raporto trama-ordimento 2:1 su na fasa, 1:2 su st'altra, co creasion de lìnee diagonałi;
  • Raxo, raporto 4:1 e 1:4, co un lato luxénte e st'altro opaco.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. Fibre naturałi

Altri progeti[canbia | canbia sorxente]