Sorž
|
Sto articol al è scrit in dialet belumat (bełunexe)
|
|
Sto artìcoło el xé scrito in diałeto venesian
|
 |
||||||||||||||
 Mus musculus |
||||||||||||||
| Stato de conservasion | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Clasificasion sientìfega | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
| Nomenclatura binomiałe | ||||||||||||||
| Mus musculus Linnaeus, 1758 |
Al sorž (Mus musculus) al é an pičol roditore dela faméia dei Muridi del gènere Mus. El xe anca ciamà sorxe domestico, par differenziarlo da queo selvadego.
El xe ea specie piu difusa del so genere, el ghè in quasi tuti i paesi del mondo, el pol far dani ingenti e anca difonder malatie. Nonostante questo, certe spece vien anca adottae come animal domestico. El sorxe più grando del mondo el xe el Capibara, na roba mostruosa che vive in Sudamerica e el pol pesar fina 70 chili.
Sorxe xe na parola usada anca come sinonimo de persona bruta, pol esser che el mario ghe diga ala mujer "Ti me pari un sorxe" "ma se so pena stada dal paruchier..." "beh... ti me pari un sorxe co i rissi".
Indice |
Morfologia[canbia]
Al corpo del sorž, cuèrt da péi, l'è separà in tre pàrt:
- La testa o mažùia la contién la bóca coi dént e i organi oči, nàs e réče.
- Al tronco, con tacàđe quàtro žàte.
- La cóa, fina e longa quant al tronco e la mažùia.
Le man le a quàtro dét e con artigli, an pòlice cùrt e žinque cài palmàri. Al pié l'a žinque dét.
Dove te lo càta[canbia]
Se pol catàrlo in quasi tùti i paesi del mondo, pì spés te le cantìne, sofìte e posti scònti dove ke l pòl stàr tranquìlo e trovàr da mañar. Se adomesticà, al pol viver anca inté le case. Al vive tra un e tre ani, sempre se no te lo cópa prima.
Combàter[canbia]
Par čapàrlo e difénder al to formài, la farìna o 'l pàn ke te a in cantina, te pól molàrghe an gàt, ma de quei selvàreghi e svelti, o te pol usàr an tamài co 'n tokét de formài stagionà.
Varianti[canbia]
- Al sorž de campàña, l sé presénta pi grànt del zorž doméstico, e con al pél rós scùr. Sta ràza la va a žercàr al mañàr scavàndo bùs e galerìe soterànee, sgagnàndo le radìs de piante de pìčol e grant fùsto.
- La pantegàna l'è dela stesa faméia, ma molto pì gròs, col pél lustro e de colòr grigio-vért e l vive pì te le zone sporche, tipo fogne, palùdi e in međo a scoàze. L'é pì catìvo e pericoloso parké al pól morsegàr e portàr malatìe.
