Giacomo Matteotti

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca

Giacomo Matteotti (Frata Połexine, 22 de majo 1885Roma, 11 de giugno 1924) xe stà un połitego e avocato itałian.

Biografia[canbia | canbia sorxente]

Nato da 'na fameja benestante, Matteotti el ga frequentà da xovane el Ginaxio de Rovigo, dove el gera conpagno de scuoła del so futuro aversario połitego catołego Umberto Merlin.

El se ga łaureà in giurisprudenza a ł'Università de Bołogna 'ntel 1907 e el xe entrà in contato coi movimenti sociałisti, dei quałi el xe diventà ben presto 'na figura de spico. Durante ła prima guera mondiałe el se sta on convinto sostenidor deła neutrałità itałiana e sta so poxision ła ghe xe costà ł'internamento in Siciłia.

'Ntel 1918 a xe nato so fioło Giancarlo, che el ga seguìo łe orme del pare diventando anca lu połitego.

Matteotti el xe sta ełeto in Parlamento par ła prima volta 'ntel 1919, in rapresentansa deła sircoscrision Ferara-Rovigo. El xe sta riełeto 'ntel 1921 e 'ntel 1924. 'Nte ł'otobre del 1922 el xe diventà segretario del Partito Socialista Unitario.

El 30 de majo 1924 Matteotti el ga ciapà ła paroła ała camara par contestar i risultati dełe ełesion che łe se gera tegnue el precedente 6 de apriłe. Mentre dai banchi fasìsti a se alsava urli e rixate, Matteotti el incalsava co' on discorso che el sarìa sta famoxo: «Contestemo inte sto łogo e in tronco ła vałidità dełe ełesion deła majoransa. Ł'ełesion secondo noantri ła xe esensialmente non vałida, e zontemo che non ła xe vałida in tute łe sircoscrision.»

Matteotti el ga continuà, ełencando tute łe iłegałità e i abuxi fati dai fasìsti par riusir a vinsare łe ełesion. 'Ntel discorso a xe sta pronuncià ła profetica fraxe «Copeme pure, ma l'idea che ła xe in mi no ła coparè mai.». Al termine del discorso, dopo łe congratulasion dei so conpagni, el ghe ga dito: «Mi el me discorso ło go fato. Adeso tova a vu preparar el discorso funebre par mi.».

El 10 de giugno el xe sta rapìo a Roma. El so corpo el xe sta catà in stato de deconpoxision el 16 de agosto ała macchia della Quartarella, on bosco 'ntel comune de Riano a 25 km da Roma.

Il rapimento e l'omicidio[canbia | canbia sorxente]

Ancora al dì de inquò el rapimento e el sucesivo asasinio de Matteotti i presentano pareci łati oscuri. Par quanto a sia sta posibiłe ricostruir ła mecanica ła dovarìa esar sta ła seguente: ałe ore 16.00 del 10 de giugno Matteotti el xe 'nda fora de caxa a piè par andar verso Montecitorio ciapando el łongotevere Arnaldo da Brescia. Soto i platani a gera ferma 'n mchina con su alcuni menbri deła połisia połitega: Amerigo Dumini, Albino Volpi, Giuseppe Viola, Augusto Malacria e Amleto Poveromo, i quałi, apena i ga visto pasar el parlamentar sociałista, i e 'nda basso da ła machina, i ghe xe saltai dosso e i ło ga caricàin prèsia su.

Matteotti el xe riusìo 'nte ła łota a butare basso ła tesera parlamentar, 'nte ła speransa che qualcchedun ła sunase su dando ł'ałarme. In machina i sicari fasìsti i gavarìa pistà Matteotti e a coparlo, con on corteo, el sarìa sta on serto Giuseppe Viola.

Par sbarasarse del corpo i sinque i ga vagà par ła caNpagna romana fin a rivare, verso sira, ała macia deła Quartarella, a 25 km da Roma. Chi, servendose del cric deła machina, i ga sepełìo el cadavare piegà in du.

Targa comemorativa a Civitavecchia (RM)

Mussolini, inte on noto discorso tegnùo ała Camara el 3 de genaro 1925, el xe ga asunto diretamente e personalmente łe responsabiłità dełe viołense fasìste ca se gera suseguìe in chei ani: ło scopo deła dichiarasione ła gera evidentemente queło de fare on ato de forsa połitega.

Note[canbia | canbia sorxente]


Bibliografia[canbia | canbia sorxente]

  • Antonio G. Casanova. Matteotti, una vita per il socialismo ed. Bompiani, Milano, 1974;
  • Ives Bizzi. Da Matteotti a Villamarzana Giacobino Editore - Susegana (TV) - marzo 1975;
  • Mauro Canali. Il delitto Matteotti, Il Mulino, Bologna, 2004

Altri projeti[canbia | canbia sorxente]


Łigamenti foresti[canbia | canbia sorxente]