Teatro romano de Verona

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.

El teatro romano de Verona sorge 'nteła parte setentrionałe de la cità, ai pié de còl San Piero.

Imajine de come che se prexentava el teatro, co in çima a Cól San Piero el tenpio
Teatro Romano - plastego col fiume Àdexe, Ponte Postumio e Ponte Pietra

Istoria[canbia | canbia el còdaxe]

Sto teatro l'è stà costruì sul finire del I secoło a.C., periodo che a Verona ga visto ła monumentałixasion del Còl San Piero. 'Vanti de la so costrusion intra el Ponte Piera e el Ponte Postumio iè stà costruìdi dei muràsi su l'Adexe, paraleli al teatro steso, par defenderlo da eventuałi brentàne del fiume.

Anco iè vixìbiłi sol che i resti de l'òpara, perché inte el corso del tenpo el ga subì, óltra ad avegnimenti naturali, anca la sepultùra de edifici fatisenti. El "scopridór in epoca moderna" del Teatro l'è stà Andrea Monga (1794-1861), rico comerciante, che dopo aver cronpà tuta l'area l'a condoto estexi interventi de demołizion e de incàvi. Solo inte el 1904 tuta la xona l'è stà cronpà dal comun de Verona che el ga continuà i laori. Anco resta la cavea e la scałinada, tante arcàde de łòbie e inportanti resti de la sèna.

Resta altresì muri inportanti de l'edificio senico. Su la somità del còl, inte el 1851 iè stà catà resti del tenpio che coronava la magnificente strutura originaria del teatro, el conpleso se łevava da la riva de l'Adexe par estendarse co vari terasamenti fin a ła sima del còl co un salto de cuòta de sirca 60 metri.

Anco so' parte de la cavea sorxe la cèxa de SS. Siro X secoło d.C. inte el corso del XIV secoło l'è stà costruìda e dedicà anca a Santa Libera. Pì tardi l'è stà xontà la senografega scałinàda de aceso.

L'è retegnù el pì inportante teatro romano del nord Itałia.

Strutura[canbia | canbia el còdaxe]

Interno[canbia | canbia el còdaxe]

El teatro co l'alestimento par l'Istà teatrałe: se połe védar le scalinàde e i ruderi del frontesena

El teatro se conponèa de dó paraseni laterali, de un muro drìosenico e de un frontesena, che se articolava in tri grandi nice, na prinsipałe vòlta, e du laterali cuadrixà, indove jera presenti le tre porte che menava al palcosenico. El spasio intra el dietroscena (drìosena) e la sèna ed i paraseni laterali jera utilisà par i servisi e'l depòsito de materiałe vario.

El frontesena l'era decorà da on mucio de statue e architeture su tre piani, e fasea da fondàłe fiso par i spetacołi.

Davanti a ła sèna gh'è el prosenio, limità dal pùlpito, drìo del cuałe se catea el sipario. La cavea, che ga na larghésa masima de 105 metri, se puza sul còl de San Piero, e solo lateralmente poza su muri radiali. Par eliminare el pericoło de infiltrazion de aqua piovàna l'è stà scavà na fòsa fónda lóngo el perimetro de la cavea.

Le scalinade ze divixe in du setori, a so volta divixi da le scałinade. Alcuni vomitorium permete l'aceso a łe scalinade diretamente da l'alto.

Esterno[canbia | canbia el còdaxe]

La fasada gavea na prospetiva unitaria, scandìda da le semicołone de ordente tuscanego, el segondo pian de ordene ionego e inte el ultimo pian dei semipiłastri. Lateralmente la fasada la se cołega al còl co dei prospeti monumentałi.

Struture ligade[canbia | canbia el còdaxe]

Sora al cavea se svilupa tre terase, una sora a l'altra, larghe a l'incìrca 120 metri, che l'è finìda in una spianàda, indove anco sorge Castel San Piero, che vedea un tenpio realixà tramite raporti de simetria, che svolxea anca na funsion de senografia.

Galerìe fotografeghe[canbia | canbia el còdaxe]

Voxe ligàde[canbia | canbia el còdaxe]

Altri projeti[canbia | canbia el còdaxe]

Coordinae: 45°26′50.7″N 11°00′05.9″E / 45.447417°N 11.001639°E45.447417; 11.001639

Controło de autoritàVIAF (EN237486437 · GND (DE7568713-6 · WorldCat Identities (EN237486437
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Teatro_romano_de_Verona&oldid=1037379"