Lengoa lombarda

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Łonbardo (Lengua lumbarda, lumbaart)
Creà da: {{{creatore}}} nel {{{anno}}}
Contesto: {{{contesto}}}
Parlà in: Itałia , Svìzera
Regioni:Rejon: Łonbardia, Piemonte, Trentin, Canton Tisin, Canton Grixoni
Periodo: {{{periodo}}}
Persone: 7 milioni sirca
Clasifica: mia tra łe prime 100
Scritura: {{{scrittura}}}
Tipołogia: {{{tipologia}}}
Fiłogenexi:

Indoeuropee
 Itałiche
  Romanxe
   Italo-oẑidentali
    oẑidentali
     Gal-iberike
      Galromanxe
       gal-italeghe
        Łonbardo
         
          
           
            
             
              

Statuto ofiçiałe
Stato: no riconosesta da nesun paexe
Regolà da: nissuna regolassion uficiałe
Codexe de clasificassion
ISO 639-1 -
ISO 639-2 roa
ISO 639-3 {{{iso3}}}
SIL lmo  (EN)
SIL {{{sil2}}}
Estrato en lengoa
Dichiarassion Universałe de i Diriti de l'Omo - Art.1
Tücc i vèss üman a i nàssen libér e cumpàgn en dignità e driss. Lùur i hinn dutáa dë resün e cunscénza e duarìen agì l'ünn vèrss l'àlter 'n'ünn spirit dë fradelanssa.
El Pare Nostro
Tücc i vèss üman a i nàssen libér e cumpàgn en dignità e driss. Lùur i hinn dutáa dë resün e cunscénza e duarìen agì l'ünn vèrss l'àlter 'n'ünn spirit dë fradelanssa.
Trasliterassion
{{{traslitterazione}}}
Łengoa - Elenco de łe łengoe - Łenguìstega
El łogo de Wikipedia Vixita ła Wikipedia [[:{{{codice2}}}:|in {{{nome2}}}]]!
El łogo de Wikipedia Vixita ła Wikipedia [[:{{{codice3}}}:|in {{{nome3}}}]]!
Lombard language situation map.svg
Distribusion giografega de la łengua łonbarda
Pilcrow.png Sta paxena podaria contegnere carateri Unicode.

El Łonbardo (nomi locai lombard, lumbard, lumbaart) l'è na łengoa gal-italega parlada soratut inte ła Łonbardia, inte'l Canton Tisin, inte i Grixoni e inte ła rasion oriental del Piemonte da calche 7 miłioni de àneme.

Difuxion[canbia | canbia el còdexe]

El primo scrito łonbardo cognosuo el xe el Sermon divin del 1264. L'autor el xe Pietro da Barsegapè. Ła Łéngoa łonbarda xe destinguibiłe in sotogrupi łengoisteghi che i xe intełejibiłi fra de łuri.

Varianse[canbia | canbia el còdexe]

Łe do varianse prinsipałi łe xe cueła oriental, ciamada anca transabduana o orobica, e cueła osidental, ciamada anca cisabduana o insubre, ste do varianse łe ga soratut difarense fonołoxiche bastansa marcae, diritura łe podaria esar ciapae cofà do łengoe separae. Łe difarense inportanti łe rivarda soratut łe létare /v/ e /s/ che inte ła variansa oriental łe deventa aspirae (ła /v/ pol esar anca ełiminada del tut), par exenpio ła paroła osidental cavall a oriente ła deventa cahall o anca caàl, ła paroła sura ła deventa hura. N'antra difarensa xe ła pronunsia de łe ploxive ała fin dełe parołe come lett e fredd che a oriente łe vien pronunsiae leč e freǧ.

Łonbardo osidental[canbia | canbia el còdexe]

Łe varianse diałetai del łonbardo osidental o insubre łe xe tradisionalmente: Miłanexe, Łomelin, Vigevanasco, Bustoco, Legnanexe , San Giorgexe (parlà intel comun de San Giorgio su Legnano), Briansol, Monzexe, Trezzexe, Laghée (parlà inteła parte setentional del Łago de Como), Lecchexe, Comasco, Valasinexe, Canzexe, Saronexe, Tisinexe (parlà intel Canton Tisin), Ossolan, Valtełinexe, Varesot, Verbanexe, Lodixan, Novarexe, Tortonexe.

20080106Cartello2m.jpg

Łonbardo oriental e alpin-oriental[canbia | canbia el còdexe]

Łonbardo oriental: Bergamasco, Cremasco, Sorexinexe, Alto Mantovan, Bressan, Trentin Osidental. Łonbardo alpin-oriental: Bormin, Livignasco, Alto Camuno

Łonbardo Meridional[canbia | canbia el còdexe]

I diałeti parlai inte ła bassa Łonbardia i ga alcune influense emiliane: Cremonexe, Basso Mantovan e Casalasco-Viadanexe.

Segnaletica bilingue - Soncino.jpg

Ixołe lenguisteghe łonbarde[canbia | canbia el còdexe]

Ghe xe de łe ixołe lenguisteghe lonbardofone: Inte ła Sicilia ghe xe dei diałeti del łonbardo che i risałe al Medioevo, i vien ciamai Diałeti Gal-Itałisi de Sicilia, i ga influssi diałetai del sicilian.

Inte'l Lasio xe parlà on diałeto łonbardo da ła Comunità Valtellinexe de Roma.

San Fratello San Frareau Lingua Gallo-Italica.jpg

Riconossimenti Ofiçiai[canbia | canbia el còdexe]

El Łonbardo el podaria esar retegnua lengoa rejonal minoritaria ai sensi deła Carta Eoropea par łe lengoe rejonai e minoritarie che al' art. 1 el dixe che per łengoe rejonai o minoritarie se intende łe lengoe... che no łe xe diałeti deła lengoa ofiçial deło stado. Tutociò el Stado Itałian no 'l reconosse el łonbardo cofà lengoa rejonal. No ghe xe recognossimenti ofiçiai gnanca da ła Svisera, ndoe però el vien studià dal Centro di dialettologia e etnografia de Belanzana.