Barena

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Baréne e Ghebi 'nte ła laguna de Venesia-

Ła baréna ła xé na spesie de ixołéta, o megio na tera, che ła xé saltà fora traverso procesi de sedimentasion, drénto na laguna. Ła ga infati na tera conposta par de più de crea e paltan. Sto tipo de teritorio el xé parécio comun 'nte ła laguna de Venesia de ca qual el xé el 8%, anca se al prinsipio del XX sècoło el gera almanco del 25%[1].

Łe barene no łe xé miga un teritorio tuto sodo e tacà asieme. Łe xé divixe da canałeti basi (i ghebi), anca davèro picenini, chei cołiga xone più profónde intrà łore, tagiando łe barene. Ghe xé daspò łe velme, tóchi de baréne che łe salta fora soło co ła basa marea e łe ga drénto na vegetasion de àłeghe e qualche mołusco. Par fin gavémo i ciari e łe paciare, laghéti chei se forma co che łe maree łe torna indrio. Ghe xé desferénti tipi de baréne, tuti co łe sue caraterìsteghe, nasui tuti co ła soa maniera.

Tipi de baréna[canbia | canbia el còdexe]

Baréna de bordo lagunar[canbia | canbia el còdexe]

Ste baréne łe xé tóchi de pianura de ła costa che ła xé drio formarse. Ła prova de sto fato qua el xé ła prexénsa de ełeménti de orìxene miga costiera, portai dai fiumi. Da có chei ga tagià sta conesion qua intrà teraferma e costa, sto tipo de baréne el xé drio desconparir. Łe xé spéso coverte dal mar e łe pol aver soło na vegetasion vèro bóna a adatarse a n'anbiénte pien de sal. Ste baréne łe se pol catar intrà Canpalto e el Déxe.

Tóco de laguna co łe sue barene e i ghebi.

Baréna de aree drénto[canbia | canbia el còdexe]

Ste qua łe ga na formasion più conplicada: i fiumi i portava sabie che łe faxeva pałui, spéci de aqua dolsa e torbiere, ma có che i xé stai dexalveai verso el mar, sti anbienti i ga tólto caraterìsteghe łagunare. Łe se cata 'nte łe xone de soto de ła laguna, intrà Marghera e Cióxa, dove rivava el fiume Bachigion. Da co che el fiume sfoxa diretamente 'ntel mar Adriàtico, el ga finìo de portar material teroxo e ste baréne łe ga tacà a basarse.

Baréna ai lai del'antiga imision dei fiumi in laguna[canbia | canbia el còdexe]

Łe xé stà orixenae co ła dexalveasion dei fiumi chei rivava in laguna: có che no ghe xé stà più l'aqua che spostava el paltan, sto qua el se ga depoxità formando sti ixołoti. 'Nte łe mape łe vien ciamae "pónte de lovo", co "lovo" che nol xé l'anemal, ma'l demostra ła soa orìxene fluvial ("alluvium").

Baréne ai bordi dei canałi lagunari[canbia | canbia el còdexe]

I sedimenti in sto caxo i xé stai trasportai da łe corénte del mar, anca tólti dal baso del canal. Łe xé quełe che łe ga subio de manco l'asion del omo e łe ga mantegnuo megio łe łore flora e fauna orixenałe. Ste baréne łe ga bordi rialsai e drénto se pol catar fasilmente velme. Łe se cata prinsipalmente 'ntel alto de ła laguna (da łe parte de Buran e Sant'Erasmo), visin a ła boca de porto del Lido, méntre xó, verso Cióxa, ła corénte no ła xé miga bastansa forte par tegnir su sabia.

Paleobarene[canbia | canbia el còdexe]

Come chel dixe el nome, ste qua łe xé xone che łe xé saltae fora antigamente grasie al basamento del łiveło de mar, e no co ła sedimentasion. Łe ga na vegetasion stabiłe.[2]

Note[canbia | canbia el còdexe]

  1. AA.VV., "La laguna di Venezia", CIERRE Edizioni, Verona, 1995
  2. Favero V., Serandrei Barbero R., "Origine ed evoluzione della laguna di Venezia. Bacino meridionale", in "Lavori", vol. 5, Società Veneziana di Scienze Naturali, Venezia, 1980

Cołigamenti de fora[canbia | canbia el còdexe]