Achìe

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Inrabiadura d'Achìe (1847) de François-Léon Benouville, in te 'l Musee Fabre a Montpellier.

Achìe (in vèneto sentral e in venesian) o Achile (in te chejaltri diaeti) el xe 'n eròe de i miti grèghi, ciamà Ἀχιλλεύς (Achilléus) in grègo antigo, Achilles in latin e Achille in itajan; el xe conosesto par èsar stà un de i guerieri grèghi piasè fòrti in te 'a guèra de Tròia.

Mito[canbia | canbia sorxente]

Achìe 'l jera un mexo deo; só pare 'l jera 'l mortal Peèo, re de Ftia, e só mare 'a jera ła dea Teti, ła piasè bea de 'e fioe de Nerèo. Ła nàsita d'Achìe 'a xe contà in tanti mòdi difarenti, ma i miti piasè antighi i ne conta che Teti 'a staxea 'n te 'l mar e 'a ghe piaxea qualche olta de star su ła rena; na olta che ła xe ndà su ła rena de Ftia ła xe stà vista da Peèo che se 'a ga ciapà e ghe ga fato vioensa. Teti 'a xe restà incinta e i dei i ghe ga dito che 'a gavea da sposarse co Peèo. Xe sta propio in te 'l matrimonio de Peèo e de Teti che 'a dea Eris ła ga mandà el pomo de a discordia a ła piasè bea in tra Afrodite, Atena e Era.

Se conta tante stòrie su d'Achìe e i miti piasè xóveni i ne conta che 'l jera invulneràbie, sarìa dir che nisun i 'o podea ferir o farghe mae. Ma i miti piasè antighi i ne conta n'antra storia: Teti, che no ła podea morir, ła ga provà a farghe 'o doventar un deo par intèro par poderghe star insieme par senpre; ła gavea da far un rito tegnendo el puteeto de sora da 'l fogo, ma propio in quel momento lì xe rivà Peèo e se ga ciapà paura che 'a voesse brusar só fioło. Tuto inrabià, Peèo el ga parà via Teti fora de ca' e a 'l puteeto Achìe se ga bruxà el só calcagno. El sentàuro Chiron, che 'l jera un dotór, ghe ga meso al só posto el calcagno de 'l gigante Damiso che 'l jera asè fòrte in te 'l córare, e defati Achìe el xe doventà asè fòrte anca eo in te 'l córare. Chiron el xe stà anca só maèstro d'Achìe e 'o ga tirà su grando.

Achìe 'l jera asè fòrte in te 'l córarghe drio a i so' nemisi; el jera conosesto par èsar asè cativo parché i 'i copava tuti, anca co ła bataja i 'a gavea xa vinta e tuti i tornava indrio, anca i amisi. Eo e i só soldai i se ciamava Mirmìdoni e i jera asè conosesti; co ghe xe stà ła guèra de Tròia anca łori i xe stà ciamà d'Agamènone.

Ła guèra de Tròia[canbia | canbia sorxente]

In te 'a guèra de Tròia Achìe 'l xe un de i piasè forti eròi; in te na bataja el rapise Brisèide e 'a fa doventare 'a só s-ciava. Ma in te 'l dèxemo ano de guèra Agamènone el ga da darghe indrio ła só s-ciava Criseide a i Troiani, e 'l ghe toe 'a s-ciava Briseide a Achìe. Scominsia qui l'Ilìade, el poèma d'Omèro. Achìe s'inrabia da mati, el se sara in te 'a só tenda e 'l no va pì a batajar. Ma sensa d'Achìe i Greghi no i xe pì boni da darghe contro a i Troiani, ma no ghe xe gnente par farghe canbiar idea a Achìe, gnanca se ghe ga dà indrio Brisèide.

Par farghe paura a i Troiani, Pàtroclo, só caro amigo d'Achìe, el se fa inprestare 'a só armadura par far finta che eo 'l xe tornà a batajare co i Greghi; ma na olta che i Greghi i jera quasi rivà rento a ła sità, Ètore el riese a copar Pàtroclo. Achìe el pianxe purasè par el só amigo e ghe jura che 'l gavarìa copà Ètore; e defati el lo copa.

Achìe 'l xe anca eo in te 'l cavało de Tròia quando i Greghi i cojona i Troiani a ła fin de 'a guèra e i riese a entrar rento ła sità. Pàride, só fradeo fifon d'Ètore, el xe sconto e 'l ghe tira na frecia invelenà indoso a Achìe, che 'l ghe ciapa propi el calcagno che 'l ghe jera sta meso da Chiron; Achìe el more così invelenà.

Bibliografia[canbia | canbia sorxente]

  • (IT) Paolo Granzotto, Il romanzo di Achille, Rizzoli, 1991.