Granso

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Nuvola apps bug2.svg
Granso
Liocarcinus marmoreus 2.jpg
Liocarcinus marmoreus
Clasificasion sientìfega
Domìnio: Eukaryota
Sotoregno: Eumetazoa
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Crustacea
Clase: Malacostraca
Sotoclase: Eumalacostraca
Superordine: Eucarida
Órdene: Decapoda
Sotordine: Pleocyemata
Infraordine: Brachyura
Linnaeus, 1758
Segui el Projeto Fórme de vita


I gransi (diti anca granzi o sórle; Brachyura L. 1758) i xé n'infraórdene dei crostàsei. I xé dei anemałi de aqua, in xènere de pìcoła tagia, dotai de diéxe sate, n'exoschèłetro che'l i protexe e òrgani de préxa diti bransi.

Łe mołeche (Carcinus maena) łe xe gransi che i se cata 'nte łe coste del Mar Adriàtico e i xé deventai na speciałità de ła cuxina venesiana. Łe vien pescae in faxe de muda e par sto fato łe xe mołe e miga difìsiłe da magnar.[1]

Łe gransełe (Liocarcinus depurator) invese łe no se magna.[2]

Łe granségołe (Maia squinado) łe xe de grandesa paréce volte maxor rispeto ai altri gransi e łe xé consosude par averghe na carne davèro bona.

Altri crostasei come i àstexi (Homarus gammarus) e łe aragoste (Palinurus elephas), anca se i somégia ai gransi, i no fa parte del'infraórdene.

El nome brachyura el vien fora da'union de łe parołe grieghe βραχύς (brachýs, curta) e οὐρά (οurá, coa) e'l sta a signifegar che sti anemałeti i ga na coa cusì pìcoła da èser sconta soto el toraxe.

Caraterìsteghe[canbia | canbia sorxente]

I gransi i se cata in tute łe region tropicałi e subtropicałi del mondo. I se cata prinsipalmente 'ntei mari, ma ghe xé ben 850 spece che łe vive o 'ntel aqua dolsa o su ła tera. Molte spece più pìcołe łe preferise èser ative de note, parché ghe xé manco posìbiłi predatori.

Na sóa caraterìstega inportante ła xé queła de caminar ai lai, anca se ghe xé paréce ecesion[3]. Sta roba ła càpita parché l'articołasion de łe sóe sate ła fa più vantagioxo móverse in sta manièra.

I gransi i ga un conportamento conpleso. I pol comunicar menando e batendo łe soe sate, e i mas-ci ga l'uxo de conbàter co altri par vadagnarse na fémena.[4] I xé onìvori e i magna soratuto àłeghe, ma anca mołuschi, vermi, altri crostàsei, fonghi e bateri. Na conbinasion de sti magnar ła xé el megio par ła cresua del granso.[5]

Fonte[canbia | canbia sorxente]

  1. Mołeche
  2. Disionario del Boerio
  3. Locomotion in a forward walking crab
  4. Granso su Windows Live
  5. Diet composition influences the fitness of the herbivorous crab Grapsus albolineatus