Chitara classica

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Chitara clasica

Ła chitara clasica xe un tipo de chitara utiłixàda par l'execusión de brani de muxega clasica o popołar (cofà par exenpio ła muxica łatino-mericana o 'l flamenco. Ła forma de ła chitara clasica che conosemo e uxemo ancùo risałe a ła segonda metà de ł'otosento.

Morfołogia de ła chitara[canbia | canbia sorxente]

Łe varie parti che gà 'na chitara clasica

Xe conposta da do parti prinsipałi :

  • El mànego, dove che se cata ła tastiera, e che finise co'ła pałeta che ospita łe mecaneghe par l'intonasión.
  • ła cassa de risonansa, co' na buxa granda sentral, che serve ad anplifegar el són prodoto da łe corde.

Ła chitara clasega xe costruìa co' łegni de diverso tipo par ogni parte del corpo. Ła toła armonega (queła che contien ła buxa) xe in legno de sapìn (picea abies), sédro (in realtà 'na conifera 'mericana in sequoia. Al so interno ła toła vien rinforsàda co'listełi de sapìn cussìdita incaenadùra) segondo ła pàrtica del leutèr, sì che ad incaenadùre difarenti ghe corisponde carateristeghe sonore diverse. L'órdene de łe caéne a ventoła xa prexente in alcune chitare dei primi de ł'Otosento, xe stà parfesionà dal liutèr spagnoło Torres. Łe fàse e 'l fondo xe costruìe in vari èseri, de sołito de łegno duro e fiso, a segonda del tinbro ch'el liutèr vol conferir. Tanto risercài xe i èseri de pałisandro in particołar queło braxiłian), de mogano, cipreso, ebano makassar e de acero. El mànego xe costruìo co'łegni poco sensibiłi a ł'umidità e poco portài ała deformasión, in xenàre mogano o sedreła spagnoła. Ła tastiera xe in ebano. El pónte o pontexèło dove che se łiga łe corde pol esar in pałisandro, ebano, noxa, o altri èseri. El caotasto e ł'oséto xe in òso e in avòlio.

Ancùo łe corde xe fate prinsipalmente de nylon che conferise al són un tinbro ovatà e dolse de materiałi conposti a baxe de carbonio o fibra de véro co' un tinbro più nitido e briłante e 'na maxór tegnùa de són, rare vòlte de bueło.

Ła tastiera[canbia | canbia sorxente]

Disposizione chitarra classica.jpg

Stiłi muxicałi[canbia | canbia sorxente]

Ła chitara clasica se pol sonàr in modi diversi: uxando i dei o ła man in xeneràl, (el tìpego stiłe "clasico"), opur co' 'na patàca, uxà corentemente 'nteła muxica moderna o de derivasión afro-mericana. Particołari efeti tinbrici xe dovùi a ł'uxo de łe ongie de ła man drìta, al variar del cantón de ł'ataco dei dei su łe corde, a ł'uxo percusivo de ła man, al spisegà ecc. Alcuni de tałi efeti riva da ła tecnica chitaristica uxàda 'ntel flamenco, ad exenpio el rasgueado.

Ła chitara clasica xe uno infra i strumenti muxicałi più espresivi. Gran parte del repertorio existente par chitara clasica xe scrito par strumento sołista, par duo o, più par rare vòlte, par trìo, pa quarteto, o orchestra de chitare. A cauxa de ła scarsa potensa de són, ła chitara clasica trova rarisimo uxo come parte de un ensemble o de 'na łocuèstra.

Al rovèrso, ła chitara xe stàda inpegnàda cofà strumento sołista co' łoquèstra. Intra i vari autori che gà scrito concerti par una o più chitare e orchestra se ricorda Ferdinando Carulli, Mauro Giuliani (Concerti op. 30, 36 e 70) Joaquin Rodrigo (Concierto de Aranjuez, Fantasia para un gentilhombre, Concierto Madrigal), Mario-Castelnuovo-Tedesco (Concerto in re op. 99, Concerto in Do op. 160, Concerto per due chitarre e orchestra op. 201). Angelo Gilardino (Leçon de tenèbres, Concerto di Novgorod, Concerto di Oliena), Stephen Dodgson.

Par queło che conserne i chitaristi conponidóri contemporanei, masima ativa xe ła cussìdita "scoła chitaristega romana" faxente cao a Mario Gangi (Venti Studi, La Ronde Folle, Sonatina) e Carlo Carfagna (Frammento, Ritorno a Citera, Scene Gentili, Orione). Infra i epigoni de staltra xe da minsonàr Roberto Fabbri (Beyond, Croce del Sud, Broken lives, Hammam).

Bibliografia[canbia | canbia sorxente]

Voxe łigàe[canbia | canbia sorxente]

Altri progeti[canbia | canbia sorxente]


Łigamenti foresti[canbia | canbia sorxente]