Valpołexeła

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Sto articolo 'l 'é scrito in veronexe
Valpołexeła
{{{image_text}}}
{{{image_text}}}
Paese/i: bandiera Itałia
Regione/i: Flag of Veneto.svg Vèneto
Provincia/e: Verona
Comuni prinsipałi: San Piero in Carian, Fumane, Sant'Anbroxio de Valpołexeła, Maran de Valpołexeła, Negrar, Pescantina[1], Sant'Anna d'Alfaedo[1]
Fiume:
Superficie: 240 km² km²
Altitudine: Sirca 350 m s.l.m.
Nome abitanti: Valpołexełexi
Mappa della Valle
Comunità montana: [[]]
[ Sito]

Ła Valpołexèła l'é el tòco de cołina che l'é al inisio de łe Prealpi Veronexi, in Vèneto. L'é rento el teritorio dei sete comuni de ła provinsa de Verona, e ła ga na grandesa de 240 km².

Ła poxision giogràfica[canbia | canbia el còdexe]

Ła val ła confina a sud co'l Àdexe a est ła ga łe cołine de Parona, de Cuinzan e de ła Valpantena, a nord ła ga ła Lesínia.

Storia[canbia | canbia el còdexe]

Preistoria[canbia | canbia el còdexe]

Ła val, inte na poxision favorevołe, l'é senpre sta abità fin da l'età de ła piera, dimostrà anca da ła scoerta de na grota de chel periodo tacà a Fumane, grota abità dal omo de Neanderthal, ancò dita riparo Solinas.

Istoria antiga[canbia | canbia el còdexe]

Inte ła preistoria ła jera el sìto ocupà da na popołasion ciamà Arusnati, che soto ła dominasion romàna ła ga senpre avù na larga autonomìa.

En ła Valpolexèla se pol catar un gran nùmaro de vile storiche:

  • viła Pula
  • viła Noris
  • viła Belìni Carsenali
  • viła Santa Sofìa
  • viła Sèrego-Alighieri
  • jardìn dé Pojega a viła Risàrdi de Negrar
  • viła Mosconi a Novare de Arbixan
  • viła Césari Brigaldara
  • viła Giona
  • viła Fumaneli Squaràn
  • viła de ła tore de Fumàn
  • viła Sartori
  • viła Bertoldi
  • viła Lorensi Canzago Maràn

El vin Valpolexela[canbia | canbia el còdexe]

Ła zona ła ghe dà el nome a un dei piasè conosùi vini rosi vèneti DOC. Én ła zona del Valpołexèła i xe prodoti sia l'Amarone che el Recioto.

Bibliografia[canbia | canbia el còdexe]

  • Antonio Renato Toniolo, La Valpolicella: contributo al glossario dei nomi territoriali italiani, Tipografia di M. Ricci, 1913.

Note[canbia | canbia el còdexe]

  1. 1,0 1,1 Se ga discuso sul fato che Pescantina e Sant'Ana d'Alfaedo łe fasa parte o manco de ła Valpołexeła. Intel łibro Escursioni in Valpolicella, l'autor Cipriani el spiega cofà el manche un confin natural intra ła Valpołexeła e ła Łesinia, roba che ła rende difisiłe efinir un confin a nord, parò el dixe anca che se gavaria da escluder Sant'Anna. Pescantina invese ła vegnaria inclusa, dal momento che cofà confin meridional el vegnaria "utiłixà" el Adige. El portal Valpolicella.it. URL consultà el 14 settembre 2010. invese el include intranbi i comuni. Sevente el giografo Antonio Renato Toniolo Toniolo, op. cit., ła Valpołexeła esclude par intiero el comune di Sant'Anna e include i cołi de San Dionigi de Parona.

Ligadure foreste[canbia | canbia el còdexe]

(EN) (IT): El portal uficial de la Valpolexèla