Jardin de ł'Eden

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Adamo e Eva 'ntel jardin de l'Eden

El Jardin de ł'Eden el xè on pósto cità 'ntel ła Bibia e anca 'nte ła mitołogia sumera.

Ł'Eden in te ła Bibia[canbia | canbia el còdaxe]

'Ntel primo łibro de ła Genesi el xè el pòsto dove Dio el ga meso tuti i eseri viventi, tra di chi Adamo e Eva, ła prima cùpia umana, dopo avirłi crea da nantra parte. Élo si catava in oriente (ł'atual strisia de Gaxa), e dal jardin nasea fora on fiume che se dividea in cuatro rami fłiałi: el Tigri, ł'Eufrate, el Pison sircondava ła tera de Aviła e el Gihon che sincordava la tera de Etiopia. Eden ła xè na paroła sumera che vol dire "stepa" "pianura" invese in ebraico el paradixo (sia cuel tereste primigenuo che cuel de ł'aldełà) vien indicà ła łocusion Gan 'Eden (גן עדן), tradusibiłe co "jardin de łe Dełisie" (Genesi 2,8-14).

Ipotesi su ła łocasion geografega[canbia | canbia el còdaxe]

Secondo cueste no indicasion ł'Eden el saria postà nel'atual rejon Mexopotamia meridionałe, pi presixàmente 'nte ła pianura atraversà dal fiume Shatt al-'Arab, sepełio da soto deçne de metri de sedimenti. 'Ntel Shatt al-‘Arab deso se congiunge du de i fiumi mensionà 'nte ła Genesi: el Tigri e ł'Eufrate. Se dopo se condìsidera che el Golfo Persico el xera conpłetamente sugà el tenpo de ł'ultima głaciasion e el xè sta słargà dopo ła trasgresion marina fra i 5000 o 6000 ani prima de Cristo, xè posibiłe che ł'Eden se cata in fondo al mare. Sta teoria e ł'identificasion de altr du fiumi (Pison e Ghicon) ła xè proposta da ł'archeołogo Juris Zarins[1].

Nantra ipotexi so ła łocasion de ł'Eden se cata 'nte on sàjo Omero nel Baltico de Felice Vinci, dove ł'autor 'nte ł'anbito de ła total łocasion geografega de poemi omerici in Scandinavia, teorixa diferenti cołegaminti de mitołogie de tanti altri popołi, tra sti chi cuel ebraico ;e ona volta identifigà l'Etiopia con la penisola de Nordkynn, anca in Norvegia:« Esaminemo [...] un dei fiumi che bagna, el Tama ( de conseguensa połaria corispondere el Gihon bibłigo): èło nase 'nte na xona de ła Łaponia fiłandese [...] da dove realmente parte altri cursi de acua. Uno el xè l'Ivalo che i Łaponi cima Avvil. Ła corispondensa co Aviła [...] da soła połaria esere casuałe, ma proprio sto teritorio el xè sioro de oro»[2]. El paso çtà va vanti co ł'identificasion col Tigri e Eufrate co i so corispondenti scandinavi. El conpłeso de sti fiumi corisponde, secondo Vinci, "na sorta de Mesopotanea finica, straordeneriamente somejante a cueła axiatica".

Ł'albaro de ła conosensa del ben e del mal[canbia | canbia el còdaxe]

Dio dixe a Adamo e Eva de no mangnare el fruto de ł'albero de ła conoscensa del ben e del mal (detàlio de ła fasada del duomo de Orvieto).

Ła narasion bibłega tra tuti i albari inpiantà 'ntel jardin ghi nera du de particołari: ł'albaro de ła conosensa del ben e del mal e ł'albaro de ła vita. Dio proebì a ł'omo de magnare el fruto del primo e ła disobediensa se gà postà a ła caciada dal jardin de ł'Eden negando ł'omo anca i fruti del secondo, come in Genesi 3,22.

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. Hamblin, Dora Jane (maggio 1987). Has the Garden of Eden been located at last? Smithsonian Magazine 18 (2). URL consultà el 8 gennaio 2014.
  2. Felice Vinci, Omero nel Baltico, pp. 647-648.

Altri projèti[canbia | canbia el còdaxe]

Linganbi foresti[canbia | canbia el còdaxe]

Controło de autoritàLCCN (ENsh85040949
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Jardin_de_ł%27Eden&oldid=860481"