Mar d'Azov

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Mar de Azov
Sea of Azov-NASA.jpg
Imaxene satełitar ciapada in disenbre, a est el mar taca a giasarse .
Parte de Mar Mediteraneo
Coordinae

46°N 37°E / 46, 37Coordinate: 46°N 37°E / 46, 37

Giografia fixica
Superfise 36700 km²
Longhesa 430 km
Larghesa 200 km
Fondità masima 14 m
Fondità mexana 7 m
Vołume ≈257000 km³
Idrografia
Giasà in parte, nov-mar
Sałinità 2[2]÷17,5 ‰[1]
Sałinità mexana 12 ‰
Tenperadura 0,5[4][5]÷23,5 °C[3]
Całanche Golfo de Taganrog, Łaguna de Sivaš, Łiman deła Mołoċna, Łiman del Mius, Łiman del Ieisc, Łiman del Beisug
Giografia umana
Giografia pułitega
Stati Flag of Ukraine.svg Ucraina
Flag of Russia.svg Rusia
Locatie Zee van Azov.PNG
łocałixasion

El Mar d'Azov (in ucrain Азовське море, Azovs'ke more, in ruso Азовское море, Azovskoïe more) el xe ła sesion setentrional del Mar Negro.

El nome vien da ła sità tartara de Azov, so l'estuario del Don. 'Ntel'antichità el xe sta ciamà co un mucio de nomi difarenti dai diversi popołi che ło ga navegà: se ricorda Łago Meotide usà dai gresi antichi, e Pałù Meotide usà dai romani antichi, (intranbi łi vien dal nome de ła tribù dei Meoti che ła viveva so' łe so coste orientałi), Mar de łe Zabache usà intel' medioevo da venesiani e genoesi.

El xe łimitado a sud dała Penixoła de Taman e dała Penixoła de Cerċ, parte de ła Penixoła de Crimea, a ovest dała Penixoła de Crimea, a nord e est diretamente dal continente eoropeo[6].

El xe cołegà al corpo d'aqua prinsipal dało Streto de Cerċ.

Ła so calanche pi' grande ła xe: el Golfo de Taganrog a nordest, ła Łaguna de Sivaš[7] a ovest, e ła Baja de Temriuc a sudest.

Giografia Fixica[canbia | canbia sorxente]

Converse un area picenina e ła so fondità, che riva al masimo a 14 m, ła xe a pi' scarsa de tuto el mondo.

El Mar de Azov ga un fondal particołarmente uniforme; el xe drio inpenirse cusì rapidamente de detriti, che ła fondità ła varia in continuaxion e i dati rełativi łi xe speso discocordanti.

El se cata tuto inteła ła piataforma continental eoropea, e el costituise ła parte somersa del Basin del Mar Negro Setentrional e del Basin del Cuban. El jera dexà presente intel periodo glasial Vurmian.

El xe misià in superfisie da na circołaxion co verso antiorario. L'anpiesa de ła marea ła xe inportante (5,5 m).

Ła so tenperadura in superfisie varia molto co łe stagioni: de inverno ghe xe grandi parti del mar che łe giasa, in istà ła riva a 23,5 °C. Ła so sałinità in superfisie ła xe pitosto basa (12‰) e risente molto de ła vicinanxa dei fiumi, łe parti pi' distanti da łe fonti de acua dolse łe xe ipersałine.

El xe caraterixà da coste base e pałudoxe, co' presenxa de cordoni sabioxi che separa sia łagune che liman. Ła Fresa de Arabat[8] el xe el pi' łongo (110 km), e el separa el Mar d'Azov dała łaguna altamente sałina de Sivaš.

Łi fiumi pi' inportanti che łi se jeta intełe so acue łi xe el Don, l'Cuban e el Ieisc.

Giografia umana[canbia | canbia sorxente]

El bagna łe coste de l'Ucraina (crai de Crimia, Cerson, Saporože, e de ła Rusia (oblast de Crasnodar e de Rostov sol Don).

Łe sità pi' grandi łe xe Mariupol, Bergiansc, Taganrog, Eisc.

El xe un mar pescoxo, se cata storioni, sander, abramidi, pesi perla; intel' ultimo decenio ga ciapà pie anca l'iticoltura del storion.

Inteła Łaguna de Sivaš se produse sal marin.

El trafego marino de pasejeri e merci el xe intenso, el xe aumentà in modo significativo dal 1952, cuando se ga verto el Canal Volga-Don.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. a l'inboco deła Łaguna de Sivaš, che al so interno ła riva a 60‰
  2. int'el Golfo de Taganrog
  3. media estiva
  4. media invernal
  5. 2,5 °C in inverno int'el Streto de Cerċ
  6. Par alcuni giografi łe coste orientałi łe xe dexà coste asiatiche
  7. Nota anca cofà Lago de Sivaš e Golfo de Sivaš
  8. Nota anca cofà Lido de Arabat

Altri projeti[canbia | canbia sorxente]