Fràsene

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Nuvola apps bug2.svg
Fràsene
Jesion wyniosły w Rudach 738.jpg
Fràsene
Clasificasion sientìfega
Regno: Plantae
Divixion: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Órdene: Lamiales
Fameja: Oleaceae
Gènare: Fraxinus
Spece: F. excelsior
Nomenclatura binomiałe
Fraxinus excelsior
L., 1753
Nomi comuni
fràsene, farsigołaro
Segui el Projeto Fórme de vita


El fràsene (o farsigołaro) el xe n'àlbaro de ła fameja de łe Oleaceae, col nome sientifico de Fraxinus excelsior. Sta pianta ła pol rivar a esare alta anca 40 metri, ła pol vivere fin a 300 ani e ła crese fin a 1700 metri de altesa.

Scorsa[canbia | canbia sorxente]

Ła scorsa ła xe grisa-verde e ła se crepa col pasar dei ani. Le foje łe xe conposte, longhe 20-30 çentimetri, formà da 9-15 fojete pi picołe, ovałi coła punta come na łancia, coi bordi seghetà e ła facia soto ke xe pełosa.

Foje de fràsene

Fruti[canbia | canbia sorxente]

I fruti i xe dei grosi "bigołi", verdi in primavera e xałi-maron in utuno, longhi 2-5 çentimetri, mesi insieme a graspi, ke i sta tacà via tuto l'inverno.

Fiori[canbia | canbia sorxente]

I fiori, ermafroditi, ma anca maschiłi e feminiłi, i se vede poco e xe picołi, cołor vioła-roxo scuro, e i vien fora fra marso e apriłe, prima dełe foje.

Fiori maschiłi de fràsene

Queło del fràsene el xe un legno presioso ke'l vien doparà dai marangoni par fare mobiłi, atresi da cuxina e sportivi, infisi, strumenti musicałi.

Foje[canbia | canbia sorxente]

Łe foje na volta łe vegnea da da magnare ałe bestie, ma łe se dopara par far anca decoti e infusi, cusì come i fruti e ła mana ke vien fora dała scorsa. Sti prodoti i ga proprietà lasative, emołienti e anti-gotose.

El fràsene 'nte ła mitołogia çeltica e nordica[canbia | canbia sorxente]

'Nte ła mitołogia nordica el fràsene el xera 'n albaro sacro e el naseva da tre raixe ke łe rivava da tre mondi diversi: queło deła casa de soto dei Dei, queło dei giganti de giaso e queło dei morti. El tronco ke vegneva fora dałe tre raixe traversava par drito el piano tra ła tera, 'dove ke vive i omeni, e el cieło.

Rami[canbia | canbia sorxente]

I rami pi alti del fràsene pi alto, ciamà Yggdrasil, i rivava in cieło, ała casa de sora dei Dei, 'ndove ke stava el Dio pi inportante, Odino. Ste legende łe dixeva anca ke Odino gaveva creà un omo partendo da un toko de legno de fràsene e i popołi deła Scandinavia, finkè no xe rivà el Cristianesimo, i pensava al fràsene come a un sinboło deła forsa del'omo.