Woody Allen

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Infotaula de personaWoody Allen
Woody Allen Cannes 2011.jpg
(2011) Cànbia el vałor in Wikidata
Biografia
Nasimento(en) Allan Stewart Konigsberg Cànbia el vałor in Wikidata
Eror Lua: callParserFunction: function " [[Categoria" was not found. (86 ani)
The Bronx (New York) (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Morte
Ativo inte i ani2020 Cànbia el vałor in Wikidata
Dati personałi
Grupo ètnegoEbrei statunitensi Cànbia el vałor in Wikidata
RełijonEbraismo e agnosticismo (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Formasion profesionałe
FormasionEror Lua: callParserFunction: function " [[Categoria" was not found.
Supervizor dotorałe
Known by
Atività
Canpo de laoro
Ocupasion
Eror Lua: callParserFunction: function "

[[Categoria" was not found.

Atività1950 Cànbia el vałor in Wikidata –
InprendidorEror Lua: callParserFunction: function " [[Categoria" was not found.
Menbro de
Eror Lua: callParserFunction: function "

[[Categoria" was not found.

Influense
Infuensa
Mision spasiałe
Instrumento muxegałeClarinetto (it) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Targheta discogràfega
Eror Lua: callParserFunction: function "

[[Categoria" was not found.

Òpara
Òpare in rezalto
Sèrie
Filmografia
Papers destacats
Òpare in rezalto
Fameja
SpoxaEror Lua: callParserFunction: function " [[Categoria" was not found.
ConviventeEror Lua: callParserFunction: function " [[Categoria" was not found.
Fiołi
ZenitoriMartin Königsberg (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata  e Nettie Königsberg (en) Traduzi Cànbia el vałor in Wikidata
Fradełi
Zenitori
Segno
Woody Allen signature.svg Cànbia el vałor in Wikidata

Sito webwoodyallen.com Cànbia el vałor in Wikidata
IMDB: nm0000095 Allocine: 357 Rottentomatoes: celebrity/woody_allen Allmovie: p79388 158123 TV.com: people/woody-allen IBDB: 9226
Musicbrainz: f7476fda-687e-4d11-a02e-cfb88558867d Songkick: 366139 Discogs: 694549 Allmusic: mn0000678950

Woody Allen, (30 de novenbre 1935), el ze un rezista, ator, senejador, comico, scritor, comediògrafo statunitense.


Grasie a l'intensa produsion sinematogràfega (co na media de scuazi un film a l'ano), ai testi comici e a łe gag che'l ga inisià a conponer za in età adołesensiałe, el ze uno dei comici pì presai a łiveło intarnasionałe. El stiłe rafinà e speso serebrałe ło ga rendesto uno dei autori piasè respetai, ponto de refarimento de ła comedia statunitense moderna: el ze considarà «el pì europeo»tra i rezisti statunitensi, sia par łe temàteghe afrontàe sia par el suceso dei só film, da senpre major inte'l vecio continente che in patria.

I temi afrontài da Allen, che i spasia da ła crize ezistensiałe dei anbienti intełetuałi a ła raprezentasion speso autoirònega de ła comunidà abràega newyorkese, da ła critica a ła borghezìa fin a ła critica del capitałizmo, i respecia ła só pasion par ła łetaradùra, ła fiłozofìa, ła psicoanàłizi, ła mùzega jazz, el sìnema europeo, e soratuto par ła só sità nadae, New York, andove ch'el vive e da ła cuałe el ciapa continua ispirasion.[1]

Vinsidor de cuatro premi Oscar, inte'l 1995 el ga resevùo el Leone d'oro a ła cariera a ła Mostra intarnasionałe d'arte sinematogràfega de Venesia.

Biografia[canbia | canbia el còdaxe]

Łe orizene[canbia | canbia el còdaxe]

Woody Allen a 18 ani

Woody Allen nase co'l nome de Allan Stewart Königsberg[2] el 30 de novenbre 1935, anca se ła nasìta ła ze stà rezistrà soło el zorno drìo, inte'l cuartiere del Bronx (New York) da na fameja àbrea de orizene rsso-austriago-todesca e de modesta condision sosiałi. I noni del pare, imigrai da ła Zarmània a ła fin del XIX sècoło, i zera àbrei orientałi aschenaziti de łengua todesca, ebràega e yiddish.

Drìo l'opinion de alcuni ła fameja ła ze orizenaria de l'Ungarìa, anca se el conjome el ze un topònemo zarmànego, derivà da un nome de sità cofà tanti conjomi ebràeghi, e el par refarìrse a Königsberg, inte ła Prusia Orientałe, ancùo denomenada Kaliningrad e situaada inte l'exclave russa. Só pare, Martin Königsberg (1900-2001), el łaora prima cofà insizor de zogełi da un oreze,[3] drìoman cofà camarier a Manhattan e infin cofà tasista; só mare, Nettea Cherry (1908-2002), dita Netty, ła ze inpiegada cofà contabiłe da un fiorer[4] ed entranbi i provien da fameje ebràeghe resentemente emigràe da l'Europa.

Inte'l 1943 A nase só soreła, Letty, co ła cuała da senpre el ga un streto raporto anca de tipo profesionałe (el ze produtora dei só film). A l'età de tre ani só mare ła ło porta al sìnema a véder Biancaneve e i sette nani (1937), film che fasina e senja indełebilmente el picoło Woody;[5] da ałora, come che'l ga contà drìoman in diverse intarviste, ła sała sinematogràfega ła deventa ła só segonda caza. Da tozo el só film prefarìo el zera La fiamma del peccato (1944) de Billy Wilder.

I titołi de testa orizenałi del film La fiamma del peccato (1944) de Billy Wilder, el prefarìo de Allen da adołesente

Inte'l primo ano de scoła el vien insarìo in una clase avansà, grasie al só ełevà [cuosiente de intełizensa]], ma el zviłupa suito un odio par l'anbiente scołàstego, deventando un ribełe, non zvolzendo i conpiti a caza, respondendoghe małe ai insenjanti e desturbando continuamente in clase. Sorprendentemente el se mostra tanto àbiłe inte i spor e el pràtega bałacanestro, football merican, baseball, stickball, sia a scoła che inte'l cuartier; uno dei só favorìi[6] A ze el puziłà , ma dopo diversi mezi de ałenamento i só zenidori ghe chiede de mołàrghe.

Soranomenà dai conpanji Red, "roso",[7] par el cołor de ła só cavełada, A se distinuge tra i studenti par el só strazordenario tałento inte i zoghi de carte e inte i truchi de mazìa, pasion che ła recorarà speso inte łe só òpare. A l'età de 15 ani el partesipa do volte a na audision par el programa tełevizivo The Magic Clown,[8] par el cuałe el reałiza un truco ciamà Passe-Passe Bottles, che tutavia no'l vien meso in onda poiché el programa el zera destinà ai putełii e venjeva utłizàe bose de alcołisi. Inte'l fratenpo el inisia a sonar el clarineto.

Dopo aver frecuentà ła scoła ebràega par oton ani e cueła pùblega, ła Public School 99 (drìoman renomenà Isaac Asimov School)[9] Allen el vien iscrivesto a ła Midwood High School de Brooklyn, andove el conose Mickey Rose,[10] futuro coautor de alcune de łe só prime senejadure, co'l cuało el condivide i intaresi par el basket, el baseball, el sìnema e ła mùzega jazz. Durante cuełi ani el vive so ła Avenue K,[11] tra ła 14ª e ła 15ª Est. El frecuenta anca ła sinagoga e i anbienti rełigiozi ebràeghi, ma par poco tenpo: el se zlontana cuindi da ła rełigion devenjendo ateo, na caratarìstega che ła recore in un gran nùmaro de só batùe.[12] El sèvita a demostrar poco intarese par el studio e ła łetura, prefarìndo de gran łonga ła scritura de gag e barzełette, che'l spedise ai zornałisti umorìsteghi Walter Winchell e Earl Wilson, i cuałi, entuziasti del materiałe resevesto, i deside de contatar l'autor e de trovarghe un azente.[13]

I scominsi in tełevizion e el primo matrimonio[canbia | canbia el còdaxe]

I meregani no i buta mai via łe só refudaje. I łe trasforma in spetàcołi tełevizivi., op. cit. Inte'l 1952, a l'età de dizisete ani, el ciapa el pseudònemo de Woody Allen, in onor del séłebre clarinetista jazz Woody Herman. El cołegamento fra el só nome d'arte e el clarinetista el vien zmentìo da l'isteso Allen inte ła só autobiografia “A proposito di niente”. El canbia cuindi el só nome łegałe da "Allan Stewart Königsberg" a Heywood Allen, nome che'l uzarà calche volta a teatro, anca se mai in maniera ofisiałe.[7], e el scrive batùe par cołosi del spetàcoło cofà Ed Sullivan e Sid Caesar. Do ani drìo, inte'l 1954, el vien asumesto da ła rede tełeviziva nasionałe ABC, de ła cuała el deventa l'autor de punta, scrivendo par séłebri programi come el The Ed Sullivan Show e The Tonight Show.

Woody Allen co Johnny Carson al The Tonight Show (1964)

Inte'l 1955 el inisia ła só prima rełasion sentimentałe stabiłe co Harlene Susan Rosen, studentesa de fiłozofìa; i do i se incontra cazualmente par formar un trio jazz insenbre a l'amigo de Allen Elliot Mills; inte'l grupo, che'l sona insenbre in t'ùnega ocazion, Allen el sona el sasofono soprano, ła Rosen el pianoforte e Mills łe percusion. Inte'l 1955 el pasa a ła rede tełeviziva NBC e el se trasferise ad Hollywood, sensa Harlene, par unirse ad un grupo de scritori par el programa The Colgate Comedy Hour.[5] L'autor prensipałe del show el ze Danny Simon, fradeło major de l'autor teatrałe Neil Simon, al cuało Allen drìoman el sarà senpre reconosnete par l'ajuto resevesto inte'l zviłupo del só clàsego stiłe de scritura.

El 15 de marso 1956, a l'età di vinti ani, Woody spoza Harlene, ałora dizisetene[14] a Hollywood, e insenbre i ze tornà a New York par andar a vivar a Manhattan. I do i ga divorsià bełocozamente dopo sìe ani inte'l 1962. Harlene Rosen, a ła cuała Allen se referiva speso inte i só spetàcołi de cabaret definendoła "ła teribiłe siora Allen" ("the dread Mrs. Allen"), drìoman el ga cuerełà l'ex-marìo e ła NBC stesa par difamasion, chiedendo un miłion de dołari.[15] Allen inte'l só àlbunStandup Comic, che rancura i só mejo pesi comici dei ani sesanta,el declara che l'ato presedente ła denunsia ła ze stà na batùa che'l gaveva dito durante na intarvista.

In un'intarvista sucesiva al The Dick Cavett Show, Allen el ga renpisà ła połèmica ripetendo i propi comenti, pur refarìndose a ła Rosen come a ła só "segonda mujer", e refarìndo che l'amontar de ła suma rechiedesta par ła cauza ła jera de 1 miłion de dołari. I zenitori i ło spontona a studiar a l'univarsità, e Allen frecuenta ła New York University, indove el studia comunegasion e sìnema. Dopo un soło semestre, paraltro sensa grandi rezultadi, el vien espulso da ła stesa;[16] el frecuenta cuindi par un curto parìodo el City College of New York, ma i rezultadi i ze i stesi de l'espariensa presedente, mentre ła só cariera, invese, no ła conose sosta.[17]

Come autor el scrive i tochi par numarozi comici al preso die 100$ al minuto, e tra el 1956 e'l 1958 el łaora al teatro Tamiment,[18] indove el fa granda espariensa cofà autor e rezista; el teatro, infati, el produzeva setimanalmente novi musical e sketches comici, che Woody el scrive e dirize.[19] De nesun de st'altri spetàcołi eziste pì el copion, fata ecesion par el spetàcoło de ła serada de vertura del 1956, ła cui senejadura ła ze venjesta po' catada inte i archivi del teatro.[17] Inte'l novenbre 1958 el taca łaorar come coautor co Larry Gelbart par el The Chevy Show de ła NBC. El programa, prezentà da ła séłebre steła tełeviziva Sid Caesar, dura par oltra 10 ani, par cui oltra a vinser un Sylvania Award el venjarà anca candidà par l'Emmy.[18]

El cabaret, el teatro e el segondo matrimonio[canbia | canbia el còdaxe]

Woody Allen inte i ani sesanta

In 'sti ani Allen el se incontenta del só łaor par ła TV, che ghe fruta pì de 1.700 dołari a setimana. Tutavia, dopo aver asistìo a uno spetàcoło de Mort Sahl[20] e avendo perdesto intarese par el łaoro de autor tełevizivo, el tołe ła desizion de inisiar na propia cariera come cabaretista.

Inte'l 1958 el canbia azenti, pasando inte łe man de Jack Rollins e Charles H. Joffe, che i sarà drìoman i produtori de tuti i só film, anca se co i do curiozamente Allen no'l ga mai siglà un contrato ofisiałe, ma soło na "streta de man", nonostante i só manager i gabia inte'l tenpo negosià par łu contrati da miłion de dołari, sensa che ghe sia mai stà ła mìnema controversia. I do manager i ło sperona a portar so'l palco el só steso materiałe. El ga debutà al Blue Angel inte'l 1959 e inte'l 1960 el ga otenjesto un gran suceso de pùblego.[18]

Inte'l 1959 inisiando a sentirse małincònico sensa capirghene el motivo, par ła prima volta el deside de consultar un psicoanałista. Da ałora, e par pì de trent'ani, ła terapia ła deventa un apontamento fiso[14] a ła media de na sentada a setimana, co curti parìodi de pauza e co parìodi pì intensi co anca 3 apontamenti a setimana. Ła psicoanałizi ła sarà un ełemento portante dei só film e del só parsonajo.

Inte'l 1960 el ga tacà ofisialmente ła só cariera de stand-up comedian, co ezibision de gran suceso in numarozi night club newyorchesi. Inte'l fratenpo el sèita vanti a scrivar par ła tełevizion, in partegoałar par el popołar programa Candid Camera,[21] inte'l cuało el aparise parfin in serti epizodi. El conose, inte'l fratenpo, Marshall Brickman, co'l cuało el cołabora come autor TV e co'l cuało in futuro el scrivarà alcune de łe só mejo senejadure.

Insenbre ai só manager el riese a trasformar łe só debołese inte'l só ponto de forsa, zviłupando ła só clàsega imàjine nevròtega, serebrałe e spàvia che ła deventarà na costante dei só film. El ze devenjesto in poco tenpo tanto popołar come comico, e i só spetàcołi i ze deventài senpre pì rechiesti e frecuenti. El scominsia a scrivar storie curte par serte riviste (ła major parte de łe cuałe par el prestijozo The New Yorker) ed òpare teatrałe; el primo suceso el riva co Don't Drink the Water (1966), ła só prima òpara teatrałe che ła vien raprezentada al Morosco Theatre, (New York);[22] che ła andarà in sena par 598 repliche.[23]

El 2 de febraro 1966 el se ga respozà, 'sta volta co l'atora e comica Louise Lasser. El sełie só mujer cofà una de łe voze par el dopiajo de'l só primo film da rejista, Che fai, rubi? (1966), e el ghe asenja un ròło menor inte'l só segondo film, Prendi i soldi e scappa (1969). Ła Lasser ła sarà da cuel momento co-protagonista de nantri do dei primi film de Allen, Il dittatore dello stato libero di Bananas (1971) e Tutto quello che avreste voluto sapere sul sesso* (*ma non avete mai osato chiedere) (1972), oltra che del curtometrajo Men of Crisis: The Harvey Wallinger Story (1971), prima de ła fin de ła só rełasion, inaugurando cueło che drìoman par Allen el deventarà na sorta de costumansa. Ła copia ła ga divorsià inte'l 1969; Allen no'l se respozarà fin al 1997.

Allen el sèvita ła só cariera de comico fin al 1968, deventando senpre pì popołar onji ano; so i scominsi inte'l 1960 el vadanjava noma che 75 dołari ła setimana, ma za inte'l 1964 el zera un comico afermà e rechiesto in tuto el paeze, e i só vadanji setimanałi i rivava ad oltra 5.000 dołari. Inte'l só parìodo come showman el pùblega tre àlbun co i só sketch, Woody Allen, Woody Allen Volume 2 e The Third Woody Allen Album. L'ùnega rezistrasion reparibiłe ła ze el CD del 1978 Woody Allen: Standup Comic, na rancura dei mejo brani. Tra st'altri el pì séłebre A ze el famozo monołogo I shot a Moose Once ("una volta ho sparato ad un alce"):

Cuesta ła ze asołutamente da no crédar. A go terà zo un alse, un zorno. Andavo a casa, su, verso el confìn co'l Canada, e go batùo un alse. Ło łìgo al parafàngo, e via. Me ne torno a New York, so l'autostrada. Parò no me jero incorto che ło gavevo colpìo de striso: l'alse el zera soło stramortìo. A łe porte de New York el cominsia a reciapar conosensa. Ecome donca a viazar co un alse vivo so'l parafàngo, andove ghe ze na łeze inte'l Stato de New York che ło vieta espresamente – de viazar co un alse vivo so'l parafàngo – el marti, el zioba e el sabo. A venjo ciapà da'l pànico., op. cit.


L'aprodo al sìnema[canbia | canbia el còdaxe]

A ze asołutamente evidente che l'arte del sìnema ła se ispira a ła vita, mentre ła vita ła se ispira a ła TV., op. cit. Inte'l 1965 el firma ła só prima senejadura sinematogràfega: Ciao Pussycat,[24] direto da Clive Donner, inte'l cuało el aparise in un ròłor menor da rénte a Peter Sellers, Peter O'Toole, Romy Schneider, Capucine ed Ursula Andress. Inte'l 1966 el reałiza el só primo łongometrajo, Che fai, rubi?, par el cuało el firma ła senejadura e ła rezìa, e inte'l cuało el aparise in veste de ator.

El film el utiłiza diverse clip de'l film japoneze Kokusai himitsu keisatsu: Kagi no kagi (1965, noto anca co el tìtoło ingleze intarnasionałe de International Secret Police: Key of Keys) de Senkichi Taniguchi, na sòrta de parodia de un film de James Bond, i cui diàłoghi i vien dupià in ingleze conpletamente reinventài in ciave comica e sureałe da Allen:[25] ła storia de'l film de Taniguchi ła se trasforma in una łota par el poseso de na riseta de na sałata de vovi. De'l 1967 ła ze ła só partesipasion al film cołetivo James Bond 007 - Casino Royale, na parodia "non ofisiałe" de ła saga dedicà a James Bond.

L'incontro co Diane Keaton[canbia | canbia el còdaxe]

Woody Allen e Diane Keaton a Broadway in Provaci ancora, Sam (1972)

Dopo aver divorsià da Louise Lasser, inte'l 1969,[26] durante i provini par ła mesa in sena a partir dal 13 de febraro de'l steso ano a Broadway de ła só séłebre e fortunada òpara teatrałe Provaci ancora, Sam, che ła deventarà un film direto da Herbert Ross inte'l 1972 co'l steso Allen protagonista, el incontra Diane Keaton. El spetàcoło el otien anca eło un gran suceso e el vien meso in sena par 453 repliche.[27]

Durante ła só cołaborasion, i do i da inisio a na rełasion duraùra[28] che darà vita anca ad un proficuo sodałisio artìstego; Allen, infati, sernirà senpre ła conpanja come protagonista de tuti i só film, tra łe cuałe Io e Annie (1977), che fruta ad Allen do premi ai Oscar 1978 par ła "mejo rezìa" e ła "mejo senejadura orizinałe", e a ła Keaton cueło par ła "mejo atora protagonista". El film el ze par intiero dedegà a ła Keaton: el parsonajo de Annie Hall, ła protagonista, ła ga el vero conjome de Diane Keaton, che ła interpreta, el cui vero nome el ze propio Diane Hall.[29] Annie ła ze in azonta el soranome co cui Woody Allen ciamava ła só conpanja.

La cubia no ła se ga mai spozà, ma ła ga soło convivesto par un serto parìodo. Allen, anca dopo el só matrimonio co Soon-Yi Previn, ga senpre definìo Diane Keaton come el grando amor de ła só vita. I do i ga cołaborà speso, anca dopo ła separasion, ed insenbre i ga zirà 8 film: Provaci ancora, Sam (1972), Il dormiglione (1973), Amore e guerra (1975), Io e Annie (1977), Interiors (1978), Manhattan (1979), Radio Days (1987) e Misterioso omicidio a Manhattan (1993).

I primi film[canbia | canbia el còdaxe]

Poster publisidario de Zelig

El me primo film el zera cusì bruto che in sete stadi meregani el gaveva sostituìo ła pena de morte., op. cit. Inte'l 1969 el ze el só primo film "convensionałe" come rezista, el finto documentario Prendi i soldi e scappa, senejà in cołaborasion co l'amigo Mickey Rose. Do ani dopo, inte'l 1971, Allen reałiza uno dei só primi film co un tema połìtego in evidensa, Il dittatore dello stato libero di Bananas, inte'l cuało el resita a fianco de ła ex-mujer Louise Lasser, e Tutto quello che avreste voluto sapere sul sesso* (*ma no gavé mai olsà chiedar) (in 'st'ùltemo A ze prezente un epizodio anbinentà in Itałia, omajo a Federico Fellini e Michelangelo Antonioni, resità in itałian inte ła varsion orizenałe). Inte'l 1972 el partesipa a ła varsion sinematogràfega de ła só comedia Provaci ancora, Sam, direto da Herbert Ross.

Pur no zbandonando par intiero l'atività teatrałe, Allen el se dedefa soratuto al sinema, e ła só cariera, senjada da'l łigame sentimentałe e profesionałe co Diane Keaton, el ze inarestabiłe; in pochi ani el zira Il dormiglione[30] (1973) e Amore e guerra (1975), e el reseve un Orso d'Argento al Festival de Berlin in reconosimento de l'atività dezvolzesta cofà sineasta par sołi cuatro film.[31] Tuti i primi film de Allen i ze comedie pur che łe ponta tanto so na comisità fìzega slapstick, protagonista de tuti 'sti só film A ze l'isteso Allen, che'l ponta asé so ła fegura parfeta par el só stiłe de comisità.

El gran suceso[canbia | canbia el còdaxe]

Onji volta, cuando un mio film el ga suceso, A me dimando: come go fato a fregarli uncora?[32], [[#CITEREFOnji volta, cuando un mio film el ga suceso, A me dimando: come go fato a fregarli uncora?[32]|op. cit.]] Inte'l 1976 el resita in Il prestanome deMartin Ritt, na ponzente satira so łe "łiste nere" de ła Hollywood macartista dei ani sincuanta. I mazori sucesi de Allen, critici e comersiałi, i riva inte'l desenio che'l scominsia inte'l 1977 co l'usida inte łe sałe de Io e Annie,[33] che'l vinse cuatro premi ai Oscar 1978 ("mejo film", "mejo rezìa", "mejo senejadura orizenałe" e "mejo atora protagonista" a ła Keaton) e un Golden Globe ("mejo atora protagonista musical/commedia", senpre a ła Keaton).

Notasion[canbia | canbia el còdaxe]

  1. Roland Quillot, La filosofia di Woody Allen, Mimesis cinema, 2011
  2. Woody Allen Biographyfilmreference.com.
  3. Douglas Brode, Woody Allen: his films and career , pag 13, Citadel Press, 1985, ISBN 978-0-8065-0959-4.
  4. Robert Benayoun, The films of Woody Allen, pag 21, Harmony Books, 1987, ISBN.
  5. 5,0 5,1 Charles L. P. Silet, The films of Woody Allen: critical essays, pag XII, Scarecrow Press, 2006, ISBN 978-0-8108-5737-7.
  6. Lee Guthrie, Woody Allen, a biography, pag 12, Drake Publishers, 1978, ISBN 978-0-8473-1702-8.
  7. 7,0 7,1 A chi che ło ciamava roso Allen respondeva che'l se ciamava Master Heyewood Allen da Annette Wernblad, Brooklyn is not expanding: Woody Allen's comic universe, pag 16, Fairleigh Dickinson Univ Press, 1992, ISBN 978-0-8386-3448-6.
  8. John Baxter, Woody Allen: a biography , pag 34, HarperCollins, 1998, ISBN.
  9. Marion Meade, The unruly life of Woody Allen: a biography, pag 31, Scribner, 2000, ISBN 978-0-684-83374-3.
  10. Marion Meade, The unruly life of Woody Allen: a biography,, 79, Scribner, 2000, ISBN 978-0-684-83374-3.
  11. Nancy Pogel, Woody Allen: Twayne's filmmakers series a biography, pag 26, Twayne, 1987, ISBN 978-0-8057-9297-3.
  12. Enzo Biagi, Dizionario del Novecento: Gli uomini, le donne, i fatti, le parole che hanno segnato la nostra vita e quella del mondo
  13. Fabrizio Borin, Woody Allen, I grandi del cinema, pag 6, Gremese Editore, 1997, ISBN 978-88-7742-065-7.
  14. 14,0 14,1 Woody Allen, Robert E. Kapsis, Kathie Coblentz, Univ. Press of Mississippi, 2006, Woody Allen: interviews, pag XXIV, ISBN 978-1-57806-793-0.
  15. John Baxter, Woody Allen: a biography , pag 143, HarperCollins, 1998, ISBN.
  16. Kimball King, Woody Allen: a casebook, pag xiii, Routledge, 2001, ISBN 978-0-8153-3124-7.
  17. 17,0 17,1 Giovanna Salvioni, Capovolgere il mondo per rimetterlo in piedi, edizioni EDUCatt - Ente per il diritto allo studio universitario dell'Università Cattolica, p. 257
  18. 18,0 18,1 18,2 Kimball King, Woody Allen: a casebook, pag xiv, Routledge, 2001, ISBN 978-0-8153-3124-7.
  19. Marion Meade, The unruly life of Woody Allen: a biography,, p. 49-50, Scribner, 2000, ISBN 978-0-684-83374-3.
  20. de łu Allen el dirà «It was the greatest thing i'd ever seen»; Woody Allen, Robert E. Kapsis, Kathie Coblentz, Univ. Press of Mississippi, 2006, Woody Allen: interviews, pag 150, ISBN 978-1-57806-793-0.
  21. Come faceva nella stessa epoca Neil Simon Jeanette M. Berard, Norman Corwin, Klaudia Englund, McFarland, 2009, Television series and specials scripts, 1946-1992: a catalog of the American Radio Archives collection, pag 119, ISBN 978-0-7864-3348-3.
  22. Annette Wernblad, Brooklyn is not expanding: Woody Allen's comic universe, pag 27, Fairleigh Dickinson Univ Press, 1992, ISBN 978-0-8386-3448-6.
  23. Richard Alan Schwartz, Woody, from Antz to Zelig: a reference guide to Woody Allen's creative work, 1964-1998 , pag 104, Greenwood Press, 2000, ISBN 978-0-313-31133-8.
  24. Film d'ezordio anca come ator, in Morando Morandini, Laura Morandini, Mauro Tassi, Il Morandini 2010, Zanichelli Editore, 2010, p. 287, ISBN 978-88-08-30176-5.
  25. Markus Nornes, Cinema babel: translating global cinema, pag 269, Minnesota Press, 2007, ISBN 978-0-8166-5042-2.
  26. Sander H. Lee, Eighteen Woody Allen films analyzed: anguish, God and existentialism, pag 23, McFarland, 2002, ISBN 978-0-7864-1319-5.
  27. Britta Feyerabend, Seems like old times: postmodern nostalgia in Woody Allen's work, pag 14, Winter, 2009, ISBN 978-3-8253-5388-9.
  28. Deborah C. Mitchell, Diane Keaton: artist and icon , pag 15, McFarland, 2001, ISBN 978-0-7864-1082-8.
  29. Patrick Robertson, I record del cinema. Enciclopedia dei fatti, delle curiosità e dei primati del cinema mondiale, dall'epoca del muto ad oggi, pag 275. Traduzione di S. Grossi, Gremese Editore, 2004, ISBN 978-88-8440-273-8.
  30. El film el ga incasà 18.344.729 de dołari (EN) Sleeper, Mojo Box Office. entrada il 10 settembre 2011.
  31. (EN) Sleeper, Festival internazionale del cinema di Berlino, 1975. entrada il 10 settembre 2011.
  32. Citato in Franco Fontanini, Piccola antologia del pensiero breve, Liguori Editore, 2007, ISBN 978-88-207-4128-0
  33. El film el ga incasà 38.251.425 de dołari. (EN) Io e Annie, Mojo Box Office. entrada il 10 settembre 2011.


Controło de autoritàVIAF (EN59077912 · ISNI (EN0000 0001 2134 7589 · El vałore CFIV000724 de SBN no el xe mija bon. · LCCN (ENn79090269 · GND (DE118502077 · BNF (FRcb11888505c (data) · BNE (ESXX1154054 (data) · ULAN (EN500273600 · NLA (EN35308903 · NDL (ENJA00431312 · WorldCat Identities (ENn79-090269
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Woody_Allen&oldid=1100233"