Jump to content

Difarense intrà łe version de "Anàłixi matemàtica"

p
→‎Storia: sostitusion
p (Sostitusion varie)
p (→‎Storia: sostitusion)
Targheta: Canbio faxesto co AWB
== Storia ==
 
'NteiInte i ténpi antighi e 'ntel Medioevo i studiuxi de matemàtica greci e indiani i s'avéa interesà a l'infiniteximaƗe e i era anca rivai a rixultai bastansa interesanti ma ancora masa sparsi. Par raxon stòriche, quii che i xe vegnui sùito dopo de Ɨuri no i à mìa podù nar vanti co 'sti lavuri qua.
 
L'anàƗixi moderna l'è stà definia 'ntel XVII sècoƗo col [[cónto infiniteximaƗe]] de [[Isaac Newton|Newton]] e de [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]]. In qûel'època là i arguminti de l'anàlisi come el [[cónto infiniteximaƗe]], Ɨe [[equasion diferensiaƗe|equasion diferensiaƗi]], Ɨe [[equasion diferensiaƗe a derivade parsiaƗi|equasion a derivade parsiaƗi]], l'anàƗixi de [[Jean Baptiste Joseph Fourier|Fourier]] e Ɨe funsion xenerative (o xeneratrici), i vegnéa sviƗupai pi che sia in lavori aplicai. Ɨe tècniche de cónto infiniteximaƗe Ɨe vegnéa doparae par poder aprosimar problemi discreti a problemi del continuo.
A metà del XIX sècoƗo, [[Georg Friedrich Bernhard Riemann|Riemann]] el ga introdóto Ɨa só teoria de l'integrasion ciamà defati [[integral de Riemann]]. L'ùltimo trentenio del XIX sècoƗo, l'anàƗixi l'è stà aritmetixà da [[Karl Weierstrass]] che 'l pensava che el raxonamento geomètrico l'era mal definio, e che'l ga introdóto anca Ɨa definision <math>''\epsilon \delta ''</math> dei [[Ɨìmite|Ɨìmiti]]. Piasè tardi i matemàtici i à tacà preocuparse del fato che no i catava mìa próve de l'existensa del continuo dei[[nùmaro reaƗe|nùmari reaƗi]], fin quando che [[Richard Dedekind]] l'à fato i nùmari reaƗi co Ɨe sesion de Dedekind. Intanto, i tentativi de rafinar i teoremi de l'[[integral de Riemann]] i avéa portà al studio de Ɨa mexura dei insiemi discontinui de Ɨe funsion reaƗi.
 
Fra l'altro, ga tacà vegner descrito anca “mostri” (funsion continue da nisuna parte, funsion continue ma derivàbiƗi da nisuna parte, curve....) . In 'sta situasion qua, [[Marie Ennemond Camille Jordan|Jordan]] l'à sviƗupà Ɨa só teoria su Ɨa mixura. [[George Cantor|Cantor]] el ga sviƗupà queƗa che anco Ɨa se ciama teoria ingènua dei insiemi. A l'inisio del XX sècoƗo, el cónto infiniteximaƗe el vien formaƗixà co Ɨa teoria asiomàtica dei insiemi. [[Henri Léon Lebesgue|Lebesgue]] el ga risolto el problema de Ɨa mexura e [[David Hilbert|Hilbert]] el ga introdóto el [[Spasio de Hilbert]] par risòlvar Ɨe equasion integraƗi. L'idea del [[spasio normà|spasio vetoriaƗe normà]] l'era stà bastansa studià 'nteiinte i ani 1920 e [[Stefan Banach]] el ga creà l'[[anàƗixi funsionaƗe]].
 
== Sotodivixion ==
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/wiki/Speçałe:DiffMobile/969464"