Rota de 'l Pinzon

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search

Ła rota de 'l Pinzon o rota de 'l Pizon[1] ła xe stà na fiumana che 'n te 'l X secoło ła ga canbià el corso de 'ł Àdexe. El Pinzon o Pizon el jera el nome vècio de Badìa. 'Ł ano de 'a tradision el xe el 950,[2] ma no 'l xe żusto parché saven che in te 'l 944 stà rota ła ghe jera ża stà.[3]

Prima[canbia | canbia el còdaxe]

Quando 'n te 'l 589 ghe jera stà ła rota de 'a Cuca, ła tèra che incò ła ciamen el Poéxine ła jera doventà un gran palùo.[4] In te 'l IX sècoło i ga scuminzià da novo a vegnerghe a star ła żènte; el Tàrtaro el jera el fiume piasè inportanto e un de i só rami i 'o ciamava ła Filistina; de sora de 'a Filistina i ga tirà su i borghi piasè vèci che po' i xe doventà Łendenara, Vianòva, Rovigo e Viadoxe.[1]

In te i primi ani de 'l X secoło el marchexe Almerico e 'a só mojer Franca i jera i paroni de 'l Pinzon, el borgo piasè vècio de Badìa;[5] par darghe na sistemadina a 'ł Àdexe i ga fato tirar su d'i àrżeri su na fosa che i Romani i 'a ciamava Chirola e che 'a jera presoché 'a istesa strada che 'l ga 'l Àdexe incò. Co i xe stà tirà su i àrżeri novi Almerico e Franca i ga scuminzià a tirar su na badìa a 'l Pinzon.[1]

Ła rota[canbia | canbia el còdaxe]

Ła rota ła riva prima de 'l 944, propi a 'l Pinzon;[3] 20 000 ètari de tèra in te 'l Poéxine i xe ndà sotaqua e 'a Filistina 'a xe stà devastà.[2]

Dopo[canbia | canbia el còdaxe]

Dopo de 'a rota de 'l Pinzon i abitanti de 'l Poéxine i ga scavà un corso novo a 'ł Àdexe e i ga tirà su i àrżeri indove che ghe jera stà ła Filistina; sto corso i 'o ga ciamà "Àdexe novo" mentre che 'a vècia Chirola i 'a ga tacà ciamar "Àdexe vècio".[4] I abitanti del Pinzon, de 'Endenara e de Rovigo i ga tirà su na bova de 'egno indove che desso ghe xe 'a Bovażechin a Badìa.[1] 'Ł'Àdexe novo (che 'l coréa indove che deso ghe xe e' Adexeto) el jera piasè grando de 'a Filistina e 'l Tàrtaro gà tacà 'ndare soło indove che deso ghe xe el Canalbianco e no 'l xe stà pì bon da scaricar anca in te e' Àdexe novo.

Pasà pochi ani, 'ł Àdexe novo i 'o gà tacà ciamar Àdexe e basta, fin 'te 'l XVI secoło co i 'o gà tacà ciamar Adexeto. Defati in te 'l 1438 ghe xe stà n' antra fiumana ciamà ła rota de 'a Malòpera che 'a ga rovinà da novo tuti i laori fati in te 'l X secoło e 'l corso de e' Àdexe novo el gà perso sempre piasè aqua fin da doventar el canałeto che 'l xe incò.[1]

Note[canbia | canbia el còdaxe]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 di Brenna, Cantù, op. cit., p. 28
  2. 2,0 2,1 Le rotte del Po nella storia In Sito istituzionale del comune di Gavello. Lingambo vardà el 14-07-2009.
  3. 3,0 3,1 Caniato, op. cit., p. 21.
  4. 4,0 4,1 Biscaccia, op. cit., p. 147
  5. Battista Soffiantini, Vita di S. Teobaldo, Rovigo, 1933,


Bibliografia[canbia | canbia el còdaxe]

  • (IT) L. Gualtieri di Brenna; Cesare Cantù, Grande illustrazione del Lombardo-Veneto, ossia, Storia delle città, dei borghi, comuni, castelli, ecc: fino ai tempi moderni per cura di letterati italiani, A. Tranquillo Ronchi, 1861.
  • (IT) Nicolò Biscaccia, Cronache di Rovigo dal 1844 a tutto 1864: premessa una succinta istoria sulla origine dell'antico Rhodigium, P. Prosperini, 1865.
  • (IT) Luciano Caniato, Rovigo, una città inconclusa: storia urbanistica dalle origini all'unità d'Italia, Canova, 1974.
Traesto fora da Wikipèdia - L'ençiclopedia łìbara e cołaboradiva in łéngua Vèneta "https://vec.wikipedia.org/w/index.php?title=Rota_de_%27l_Pinzon&oldid=649036"