Pianefegasion łenguìstega

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Jump to navigation Jump to search
Sta pajina xè orfana
Sta pajina xè orfana, overo priva de cołegamenti in entrata da altre pajine
Inserissighene almanco uno pertinente e cava l'avixo
Sta pajina xè orfana
'Sto artìcoło el 'é scrito doparando ła grafìa dita DECA

Co’l tèrmene pianefegasion łenguìstega A se se referise a sforsi dełiberài par influensar el conportamento de i altri reładivamente a ł'acuizision, a ła strutura o a ła cołocasion funsionałe de na łengua. Cuesta atività ła include tipegamente el dezviłupo de traguardi, obietivi e stratezìe par canbiar el modo co che ła łengua ła vien doparà e considerà. A łeveło governativo, ła pianefegasion łenguìstega ła ciapa el nome e ła forma de połìtega łenguìstega.

Tanti paezi i ga organizmi de regołamentasion łenguìstega (ad ezenpio ła Direzione Generale per la Traduzione della Commissione Europea), che i ga el cònpito spesìfego de formułar e metar in pié łe połìteghe de pianefegasion łenguìstega.

I aspeti econòmisi de ła pianefegasion łenguìstega i połe anca esar riłevanti - A se pense par ezenpio a i mercati de prodoti fortemente cołegài a ła łengua (film, łibri, software, evc.) - e i ze ojeto de studio da parte de ł’economìa łenguìstega.

Caratarìsteghe[canbia | canbia el còdexe]

El tèrmene pianefegasion łenguìstega el ze sołitamente riferìo a’l terso mondo, che’l ze cueło de pì intaresà da’l fenòmeno, che A se pol intendar cofà strumento par ła costitusion de łengue “nasionałi” standardizade come parte de ła “modernizasion” e costrusion de na nasion unitaria, almanco da’l punto de vista łenguìstego. In realtà ła pianefegasion łenguìstega no ła ze un fenòmeno né tanto resente, né confinà a’l terso mondo.

Ła pianefegasion łenguìstega no ła ze nesesariamente referìa a popołasion de łeveło nasionałe.

‘Sto fenòmeno el ze defati verifegàbiłe in grupi etnisi, rełijozi e ocupasionałi. Int’el cazo de comunità łenguìsteghe separàe da confini połìteghi, ła pianefegasion ła pol trar rento anca pì de na nasion (a łeveło governativo e no-governativo) opur organizmi e confarense intarnasionałi o rejonałi.

Un'organizasion intarnasionałe (stasionà inte i Stati Unidi) che ła se òcupa in maniera considarévołe de pianefegasion łenguìstega par el mondo (spesialmente se A se trata de łengue no ancora scrite) ła ze ła SIL International.

Ła pianefegasion łenguìstega ła pol anca èsar un fenòmeno derivante da moviminti sosiałi o połìteghi, come el movimento par ła łengua no-sesista inte i USA, de raìze femeniste, o el movimento N'Ko in Àfrega osidentałe.

Categorìe[canbia | canbia el còdexe]

Ła pianefegasion łenguìstega ła pol èsar devidesta in tre categorìe:

Pianefegasion de’l corpus[canbia | canbia el còdexe]

Par pianefegasion de’l corpus łenguìstego A se intende ł'intarvento prescritivo int’el corpus de na łengua, overo inte'l conpreso de łe só forme espresive. Cuesto el se pol otenjer creando parołe o espresiuni nove, modifegàndoghene de vecie o sełesionando tra diverse forme alternadive. Ła pianefegasion de’l corpus ła mira a dezviłupar łe resorse de na łengua in modo che ła devente un mezo apropià de comunegasion par argominti e forme discorsive moderne, dotà duncue de ła terminołozìa nesesaria par el só dòparo int’el canpo aministradivo, educativo, evc. Ła pianefegasion de’l corpus ła ze spes cołegà a ła standardizasion de na łengua, che ła ìnplega ła predispozision de na ortografìa, de na gramàtega e de un disionario de tipo normativo par ła guida de i scritori e de i parlanti de na determinada comunità łenguìstega. Anca i sforsi par el purizmo łenguìstego e ł'escluzion de parołe foreste (el cusidito protesionizmo łenguìstego) i fa parte de ła pianefegasion de’l corpus, cofà ła reforma ortogràfega e ł'introdusion de novi sistemi de scritura (ad ezenpio cueło de ła łengua turca). Par na łengua prima no scrita, el primo step inte ła pianefegasion łenguìstega l’è el dezviłupo de un sistema de scritura.

Pianefegasion de’l status[canbia | canbia el còdexe]

Ła pianefegasion de’l status łenguìstego el se riferise a i sforsi dełiberài de ałocar łe funsion de łe łengue e de łe alfabetizasion a ł'interno de na comunità łenguìstega. A ła ìnplega dełe sielte de status, che łe rende na determinada łengua o varietà na "łengua ufisiałe", "łengua nasionałe", evc. Tante ‘olte cuesto el conporta de ełevar na spesìfega variante a’l rango de varietà de prestijo, che’l pol capitar a speze de łe varianti concorenti e/o contigue. Ła pianefegasion de’l status ła ze tante ‘olte parte integrante de ła creasion de un novo sistema de scritura. No par cazo A ła tende a esar el aspeto pì controverso de ła pianefegasion łenguìstega (vidi ł'artìgoło so’ połìtega łenguìstega).

Pianefegasion dell'acuizision[canbia | canbia el còdexe]

Ła pianefegasion de ł'acuizision łenguìstega ła revarda ł'insenjamento e ł'aprendimento de łengue nasionałi, segonde łengue o łengue foreste. Cuesto el ìnplega ł'inpenjo ad incrementar el nùmaro de parsone che łe dòpara cueła łengua łì, ła só destribusion e ła só alfabetizasion, otenjù mediante ła creasion de nove oportunetà e insentivi par ł'aprendimento. ‘Sti sforsi i pol bazarse so’ połìteghe de asimiłasion o plurałizmo. Ła pianefegasion de ł'acuizision ła ze diretamente cołegà a ła difuzion łenguìstega. Mentre ła pianefegasion łenguìstega ła ze normalmente de conpetensa de i goerni statałi, rejonałi o łocałi, organizmi cofà el British Council, l'Alliance française, el Instituto Cervantes, el Goethe-Institut, ła Società Dante Alighieri, el Instituto Camões e pì de resente el Confucius Institute i ze anca łori tanto ativi a łeveło intarnasionałe par promovar ł'istrusion inte łe rispetive łengue.

Bibriografìa[canbia | canbia el còdexe]

  • DELL'AQUILA, Vittorio & IANNACCARO, Gabriele (2004) La pianificazione linguistica. Lingue, società e istituzioni. Roma: Carocci.
  • BASTARDAS-BOADA, Albert (2007) "Linguistic sustainability for a multilingual humanity", Glossa. An Interdiscipinary Journal, vol. 2, n. 2.
  • BASTARDAS-BOADA, Albert (2002) "World language policy in the era of globalization: Diversity and Intercommunication from the perspective of 'complexity'", Noves SL. Revista de Sociolingüística.
  • BASTARDAS-BOADA, Albert (2002), “The Ecological perspective: Benefits and risks for Sociolinguistics and Language Policy and Planning”, in: Fill, Alwin, Hermine Penz, & W. Trampe (eds.), Colourful Green Ideas. Berna: Peter Lang, pp. 77–88.
  • TAULI, V. (1968) Introduction to a theory of language planning, Uppsala.
  • CALVET, L.J. (1987) La guerre des langues et des politiques linguistiques. Payot, Paris.
  • COBARRUBIAS Juan, & FISHMAN Joshua (1982) (ed.) Progress in language planning: international perspectives, coll. Contributions to the sociology of language n° 31, Berlin/New York/Amsterdam: Mouton
  • COOPER, R. L. (1989) Language planning and social change, Cambridge University Press, New-York.
  • FISHMAN Joshua (1974) (ed.) Advances in Language Planning, The Hague: Mouton