Diałeto vèneto setentrional

Da Wikipedia, ła ençiclopedia libara.

El diałeto vèneto setentrional l'è ła variante de ła łéngua vèneta formà dal belumat, dal feltrin e da ła parte setentrionałe del trevixan ciamà trevixan sinistra Piave.

Łe caratarìstiche pi ciare le è:

• tante finałi in consonante (oltre n, r, l, ol) par via de ła vocal finałe muta: gat (gato), sac (saco), tenp (tenpo), ségn o sénc (ségno), legn o lenc (legno).
• un saco de plurałi invariài senpre par via de ła vocal finałe muta: i gat (i gati), i sac (i sachi), i tenp (i tenpi) che inpedise anca el canbio vocàłico o metafonexi: i ségn o sénc(i segni), i mónt (i munti), i fior (i fiuri)
• in belumat łe partexełe al, an al posto de łe fórme vènete xenerałi el, un/on
• ła seconda persona singołar del verbo l'è precixa de ła terzsa (in -a o consonante cólpa ła vocal finałe muta) e donca manca ła metafonexi: te/tu parla, al parla, i parla, te/tu sent, al sent, i sent ma łe vocałi finałi mute łe tórna co łe interogative: séntelo?, sénteli?, séntetu? (o séntitu?) o in calche inperativo: curi! (o córi!)
• ła prima plurałe del verbo co ła vecia final -on (na volta doprà anca in padovan) al posto de ła forma xenerałe -émo /-imo: parlon (parlemo), sention o senton (sentimo), fon (femo). El trevixan sinistra Piave l'à -én: parlén, fén.
• verbi curti come el veronéxe: l'è (el xe / ła xe), le è (łe xe), l'à (el ga / ła ga), èlo? (xeło?), èla? (xeła?), èli? (xełi?), èle? (xełe?), àlo? (gało?), àle? (gałe?), te eri / t'eri (te xeri)
• ła L-tajà no ła xe doparà in scritura, par via che manca ła pronunsia evanesente (donca chi che parla vèneto setentrional, se el cata scrito bała el ga da léxare bala, se el cata scrito ciàcołe el lexe ciàcole)
• interdental sorda: zsavata se leze zhavata/ẑavata, nazsion se leze nazhion/naẑion (mentre presion ła resta precixa in tuto el vèneto)
• dental sonora d al posto de z/zx interdental o sibiłante: piandéa (pianzéa), verdi (verzi)
• calche posibiłita de metafonexi 'ntei puchi nomi che ga -i finałe: canton-cantui , paron-parui ma l'è un caxo raro
• interogativi normalmente finałi invezse che a l'inizsio de fraxe ('nte łe altre varianti i finałi i è sol che enfàtici): sìtu chi? (chi sìtu/chi sìto?/ci sìto?), èlo chi? (ci èlo?/chi xeło?), vatu onde? o vatu 'ndé?('ndo vàtu?/'ndo vèto?), màgnitu che? ('sa màgnito?/cósa màgnitu?/cósa magnistu?), pàrlitu de che? (de cósa pàrlito/pàrlistu?)