Tiroło

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Nota disambigua.svg
Nota disambigua.svg
Nota dixanbìgua - Se te sì drio sercar altri significati de Tiroło, varda Tiroło (disanbigua)
El Tiroło te l'Itałia e l'Àustria de incoi

El Tiroło (it. Tirolo, tod. Tirol) l'è na rejon europea sułe Alpi, che ła ciapa el nome dai Conti de Tiroło (Grafen von Tirol) che i gavea ła so sede al castel Tiroło in tel paexeto de Tiroło visin a Meran. El capologo deła contea l'è stà prima trasferìo propio a Meran e dopo definitivamente a Innsbruck.

Storia[canbia | canbia sorxente]

Ła rejon ła se cata in tel'area de ła vecia Resia, abità na òlta dal popoło dei Reti.

Dal 1918, cioè dała fine deła Prima Guera Mondiałe (Tratato de Saint-Germain-en-Laye), el Tirolo, che prima l'era tuto de l'Inpero Austro-Ungarico, l'è divixo tra Austria e Italia, e l'è conposto dałe seguenti zone:

che jè unìi in tel Stato federałe austriaco (Bundesland) del Tiroło, e:

  • Sudtiroło o Alto Àdexe (tod. Südtirol, ła denominasion ufiçiałe itałiana l'è Alto Adige) con capologo Bolzan
  • Trentin (Welschtirol) con capologo Trento

che i fa parte deła rejon autonoma itałiana del Trentin-Alto Àdexe.

Na òlta anca i comuni ładini de Colle Santa Lucia, Livinallongo del Col di Lana e Cortina d'Ampezzo i faxea parte del Tiroło, ma quando jè pasà a l'Itałia, jè stà destacà e jè stà dà al Vèneto (provincia de Bełun).

L'Euregio Tirołexe

De recente łe quatro rejoni łe gà riscominsià a laorar insieme anca istitusionalmente in teła cosideta Euregio Tirołexe, prexenpio co l'apertura de una rapresentansa comune a Bruxelles.

Cultura[canbia | canbia sorxente]

Łe lengoe parlà in Tirolo jè:

Personałità[canbia | canbia sorxente]

Altri projeti[canbia | canbia sorxente]