Spagna
Da Wikipedia, ła ençiclopedia libara.
| Spagna | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||
| Motto: Plus Ultra' | |||||||||
|
|
|||||||||
| Informasion | |||||||||
| Nome par intiero: | Regno de Spagna | ||||||||
| Nome ufisiałe: | Reino de España | ||||||||
| Łéngoa uficiałe: | spagnoło 1 | ||||||||
| Cavedal: | Madrid | ||||||||
| Politica | |||||||||
| Governo: | Monarchìa parlamentar | ||||||||
| Capo de stato: | Re Juan Carlos I | ||||||||
| Capo de governo: | José Zapatero | ||||||||
| Indipendensa: | 1479, union de Castiglia e Aragona (Reyes católicos) | ||||||||
| Ingreso a l'ONU: | 14 de diçenbre 1955 | ||||||||
| Area | |||||||||
| Totale: | 504.782 km² | ||||||||
| Pos. nel mondo: | 50° | ||||||||
| % delle acque: | 1,04 % | ||||||||
| Popolazione | |||||||||
| Totałe: | 44.708.964 ab. (2006) | ||||||||
| Pos. nel mondo: | 27° | ||||||||
| Densità: | 88,39 ab./km² | ||||||||
| Geografia | |||||||||
| Continente: | Europa | ||||||||
| Fuxo oràrio: | UTC +1 2 | ||||||||
| Economia | |||||||||
| Vałuta: | Euro (€) 3 | ||||||||
| Energia: | 0,59 kW/ab. | ||||||||
| Varie | |||||||||
| TLD: | .es | ||||||||
| Prefiso tełef.: | +34 | ||||||||
| Sigla autom.: | E | ||||||||
| Ino nasionałe: | Marcha Real | ||||||||
| Festa nasionałe: | 12 de otobre | ||||||||
|
|
|||||||||
| 1 In serte comunità autònome, el catałan, el basco e 'l gałizsian i è co-uficiałi; in Val d'Aran, el diałeto aranéxe de l'ocitan l'è co-uficiałe 2 Fora che 'nte łe Ìxołe Canarie, che le xe 'ntel Fuxo Orario GMT (UTC +0; UTC +1 de istà) 3 Prima del 1999: peseta. |
|||||||||
El Regno de Spagna el xe 'ntel sud-est de l'europa: el confina a ovest col Portogało e a nord co Andora e Fransa, e a sud col Gibiltera.
Ła Capital l'è Madrid. L'è na monarchìa costitusionałe raprexentativa governà da Re Juan Carlos I che 'l ga trasportà el paéxe da ła ditadura de Francisco Franco a ła democrazsia parlamentar.
Indice |
[modifica] Giografia
Seben che no'l sia miga un Stato federałe ła ghe łasa molti poteri a łe comunità autònome.
Ghe xe 17 comunità autònome:
- Andałuxìa
- Aragona
- Asturie
- Ìxołe Bałeare
- Ìxołe Canarie
- Cantàbria
- Castiłia e Łeon
- Castiłia-Ła Mancia
- Catałogna
- Estremadura
- Gałizsia
- Madrid
- Mursia
- Navara
- Paexi Baschi
- La Rioja
- Comunità Vałençiana
Ła ga anca vari ixołoti e łe dó Sità Autonome de Ceuta e Melilla 'ntel Continente African su łe coste nord del Maroco, anałogamente a Gibiltera che ła depende dal Regno Unìo pur esendo in fóndo a ła Penìxoła Ibèrica.
[modifica] Łéngoe
L'artìcoło 3 de ła Costitusion Spagnoła de 1978 el dixe:
- El castiłian el xe ła łéngoa uficial del Stato. Tuti i spagnołi i ga el dover de conoserla, e el dirito de uxarla.
- Łe altre łéngoe de ła Spagna łe sarà anca uficiałi inte łe so rispetive Comunità Autònome, dipendendo de i so statuti.
- Ła diversità łenguìstega de ła Spagna ła xe un patrimonio culturałe che gavarà protesion e rispeto speciałi.
[modifica] Łéngoa uficial
Ła łéngoa uficial xenerałe l'è el castiłian (spagnoło).
[modifica] Łéngoe couficiałi
El 35% de i spagnołi i parla na segonda łéngoa.
Alcune comunità autònome łe ga anca una o do łéngoe couficiałi, riconosùe inte ła costitusion de 1978
- gałego en Gałizsia,
- catałan en Catałogna, Comunità Vałensiana (prinsipalmente el valensian, che'l xe un diałeto del catałan) e Ìxołe Bałeari (principalmente el majorchin, che'l xe n'altro diałeto del catałan).
- basco (o euskera) intei Paexi Baschi e Navara. El basco uficiałe (par ła tełevision, radio, xornałi e scołe) se ciama euskera batua (che vol dir basco unificado). Ghinè tanti diałeti baschi.
- aranexe (diałeto del ocitan) inte ła vałe de Aràn (nord de Catałogna).
[modifica] Łéngoe no uficiałi
Altre łéngoe che no łe xe ancora riconosùe uficialmente:
- aragonexe (o fabla) intel nord de Aragona.
- asturian (o asturleonexe o bable) en Asturia, Cantabria, e inte łe provincie de Leon e Zamora.
- portoghexe en Olivenza (paexe de Estremadura co 11000 abitanti, che'l jera del Portogało, ma el xe stà ocupà par ła Spagna inte l'ano 1801).
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
| Stati del mondo | Eoropa |
 Albania |  Andora |  Austria | .svg){kind=small} Belgio |  Biełorusia |  Bosnia e Erzegovina |  Bulgaria | .svg){kind=small} Cipro |  Croàsia |  Danimarca |  Estonia |  Finlandia |  Francia |  Germania |  Grecia |  Irlanda |  Islanda |  Itałia |  Łetonia |  Liechtenstein |  Łituania |  Lusenburgo |  Republica de Macedonia |  Malta |  Moldavia |  Prinsipato de Mònaco |  Montenegro | Norvegia |  Ongarìa |  Paéxi Basi | .svg){kind=small} Połonia |  Portogało |  Regno Unio |  Republica Ceca |  Romania |  Rusia |  San Marin | .svg){kind=small} Servia |  Slovachia |  Slovenia |  Spagna |  Svezia |  Svissera |  Turchia |  Ucraina |  Vatican |
| Altri tereni |
|---|
| Akrotiri e Dhekelia · Ixołe Fær Øer · Gibiltera · Jan Mayen · Ìxołe del Canal · Ixoła de Man · Svalbard |
 |
Stati membri de l'Union Europea | |
|---|
| NATO - North Atlantic Treaty Organisation | ||
|---|---|---|
| Belgio · Bulgaria · Canada · Danimarca · Estonia · Fransa · Germania · Grecia · Islanda · Italia · Letonia · Lituania · Lusenburgo · Norvegia · Paéxi Basi · Połonia · Portogało · Regno Unio · Republica Ceca · Romania · Slovachia · Slovenia · Spagna · Stati Uniti d'America · Turchia · Ungaria | ||
