Jessie White Mario

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
La caxa de Jessie White a Łendinara

Jessie White Mario (9 de majo 1832, Hampshire, Regno Unìo - 5 de marso 1906, Firense) ła xe sta on inportante personajo del Risorgimento italian. Ła xe sta soranominà "Miss Uragano" o ła Joana d'Arco deła causa itałiana (st'ultima nomeja ła ghe xe sta dà da Giuseppe Mazzini). Ła xe sta infermiera in quatro canpagne co' Garibaldi; ła ga fato ricerche sora łe condision de vita 'nte i quartieri pì poareti de Napułi e dei minadori dełe solfatare siciliani. Ła ga scrito copioxamente sia come giornałista che come biografa.

Biografia[canbia | canbia sorxente]

Jessie ła ga fato da xovane i studi clasici studiando fiłosofia con Félicité Robert de Lamennais ała Sorbona de Parigi tra el 1852 e el 1854. A Parigi Jessie ła ga conosesto Emma Roberts, che ła se considerava ligà a Giuseppe Garibaldi. Łe xe diventà amighe e cuando Emma Roberts ła xe 'ndà a catare Garibaldi prima a Niza e po' in Sardegna, Emma ła ga portà Jessie co eła. A xe sta grasie a sto incontro che Jessie ła ga decixo de dedicare ła so vita ała causa de ł'unificasion italiana.

'Nte ła primavera del 1855 ła xe tornà a Londra par diventare el primo dotore dona de ł'Inghiltera. Ła se ga visinà quindi a Giuseppe Mazzini, ałora in exilio a Londra. Ła ga scrito articołi spiegando ła situasion italiana e sunando su fondi par ła causa italiana 'ntel nord Inghiltera e in Scozia. Cuando, 'ntel 1857, Mazzini el xe tornà a Genoa, Jessie ła ghe ga tegnù drio.

Col fałimento deła spedision de Carlo Pisacane, Mazzini el xe scapà Łondra mentre Jessie - col moroxo Alberto Mario - ła xe sta ciapà e mesa in preson a Genoa par cuatro mexi. 'Ntel diçenbre del 1857 Jessie e Alberto Mario i se ga maridà in Inghiltera. Jessie ła ga continuà a fare comisi in Inghiltera e Scozia. 'Ntel 1858 Jessie e Alberto i xe 'ndà a Nova York par perorare ła cauxa italiana. 'Nte ła primavera del 1860 a łi catemo a Ługan, pronti par 'ndare a Genoa par imbarcarse co ła seconda ondà de vołontari che i partiva par ła Siciłia par unirse a Garibaldi. Alberto el xe sta 'ntel comando visin a Garibaldi mentre Jessie ła faxeva ł'infermiera.

Targa comemorativa de Jessie White a Łendinara

Ła ga partecipà ała terza guera d'indipendensa 'ntel 1866, 'nte ła spedision garibaldina de Monterotondo e Mentana 'ntel 1867 e infine ła ga seguìo Garibaldi 'nte ła guera franco-prusiana del 1871. Dopo ł'unificasion italiana, ła se ga ocupà dei problemi sociałi che no i gera 'nte łe priorità dei primi governi post-unitari.

Dal 1870 ła se ga ocupà de tre projeti de ricerca rigurdanti:

  • el problema deła pełagra 'nte łe canpagne del Vèneto, dovua ała cativa ałimentasion dei bracianti.
  • la ricerca sora łe condision dei poareti de Napułi. Jessiè ła ga catà che tanta xente ła viveva ancora in grote, soto łe strade in condision sanitarie pietoxe. Da sta so ricerca a xe sta pubblicà on livro - La miseria di Napoli - 'ntel 1877.
  • ło studio sora łe condision dei minadori 'nte łe solfatare siciłiane. Ła ga denuncià el largo uxo de laoro minoriłe e łe cative condision de laoro e de sałute dei minadori siciłiani che i arivava fin a esare inidonei al servisio miłitare.

Ła xe morta el 5 de marso 1906 a Firense. El funerałe el se ga svolto con cerimonia non rełigioxa e on łungo corteo funebre el ga traversà łe strade de Firense. Jessie White ła xe sepełìa adeso 'ntel çimitero de Lendinara visin a so marìo Alberto Mario.

Bibliografia[canbia | canbia sorxente]

  • Certini, Rossella. Jessie White Mario una giornalista educatrice: tra liberalismo inglese e democrazia italiana. Firenze: Casa Editrice Le Lettere, 1998.
  • Daniels, Elizabeth Adams. Jessie White Mario Risorgimento Revolutionary. Athens, Ohio University Press, 1972