Gaio Giulio Cesare

Da Wikipedia, ła ençiclopedia libara.

Gaio Giulio Cesare (Roma, 13 de lujo 100 a.C. – Roma, 15 de marzso 44 a.C.) el xe stà un generałe e e ditator romano, considerà uno dei personaji pì inportanti e influenti deła storia.

El xe considerà dai storeghi so contemporanei el primo inperador de Roma, e el xe sta determinante 'ntel pasajo dała Republica Romana a queła inperiałe. El xe sta dictator de Roma ała fine del 49 a.C., 'ntel 47 a.C. e ancora 'ntel 46 a.C. con carica dexenałe, dal 44 a.C. come ditatore perpetuo. Łe so conquiste miłitari in Gallia Transalpina łe ga estexo el dominio romàn fin a ł'Oçeano Atlantego e al Reno. El ga Portà romani a invadare par ła prima volta ła Britania e ła Germania e a conbatare in Spagna, Grecia, Egitto, Ponto e Africa.

Ł'acordo par ła spartizsion del poter con Gneo Pompeo Magno e Marco Licinio Crasso (che eò ga ciapà el nome de Primo Triumvirato) el ga segnà el scuminzsio de ła so aséxa. Dopo ła morte de Crasso (Carre, 53 a.C.), Cesare el se ga scontrà con Pompeo e ła fazsion dei Optimates par el controło deło Stato. Intel 49 a.C., de ritorno dała Galia, guidando łe so łegion atraverso el Rubicone (ocaxion indove el ga pronuncià el çełebre «Alea iacta est»), Cesare el ga scadenà ła guera zsivil, con ła qual el xe diventà el capo indiscuso de Roma: el ga batù Pompeo a Farsalo (48 a.C.) e sucesivamente i altri Optimates, tra cui Catone Uticense, in Africa e in Spagna. Co ł'asunzsion deła ditatura a vita, el ga dà scuminzsio a on proceso de radicałe riforma deła società e del goerno, riorganizsando e zsentrałizsando ła burocrazsia republicana. El so operado el ga provocà ła reazsion dei conservadori, finché on grupo de senadori, capezà da Marco Giunio Bruto e Gaio Cassio Longino no i ga cospirà contro de łù, copandoło ałe Idi de Marzso del 44 a.C. Intel 42 a.C., apena du ani dopo el suo asasìn, el Senado ło ga deificà ufizsialmente ełevandoło a divinità. Ł'eredità riformatrice e storega de Cesare ła xe sta quindi sunà su da Ottaviano Augusto, so neodo e fioło adotivo.

Łe canpagne miłitari e łe azsion pułiteghe de Cesare łe xe sta cuntàe in detajo 'nte i Commentarii scriti proprio da łu: Commentarii de Bello Gallico e Commentarii de Bello Civili. Parece nòve sora ła so vita łe xe presenti 'nte i scriti de Appiano di Alessandria, Svetonio, Plutarco, Cassio Dione Cocceiano e Strabone. Altre informazsion łe pol esare rintraciae 'nte łe opare de altri contemporanei, come 'nte łe łetare e inte łe orazsion del so rival pułitego Cicerone, 'nte łe poexie de Catullo e 'nte i scriti storeghi de Sallustio.

[modifica] Biografia

[modifica] Orixeni familiari

Giulio Cesare el xe nato el 12 o el 13 de lujo del 100 a.C. a Roma da 'na vecia e nota fameja patrizsia, ła Gens Iulia, che a se dixeva disendente da Iulo (o Ascanio), fioło del prinzsipe troiano Enea, secondo el mito fioło a so volta de Venere.^[1] Al culmine del so poter, intel 46 a.C., Cesare par sotołineare ła so disendenzsa dała dea el ga dedicà a Venere Genitrice on tenpio intel novo Foro da łu fato tirar su.

[modifica] Note