Giografia

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Na foto dal satelite del Lago de Garda.

Ła giografia (dal latin geographia a so volta dal grèco γῆ, Tera e γραφία, descrision, scrivare) xè ea sciensa che a ga ła ogèto eo studio, ea rapresentasione e ea descrision dea Tera nea configurasion dea sosuparficie e dea estension e dea distribusion dei fenomani fisici, biologici, umani che ea interesa e che ea modifica nee so carateristiche.

Ła giografia xe molto più che eo studio dee mape ma ea zonta l’aprofondimento dea posisìon dea Tera neo spassio, dei fenomani chi i avien su de ea e dee so carateristiche.

Storia[canbia | canbia sorxente]

I primi omini che i ga provà de crear on conceto de giografia i xe stà i Greci del periodo pasà ke i gà creà el nom. Lori no i gà però provà a far cresar la siensa giografica. Se ga dovù spetar i Romani che i ga scuèrto nòve tegnighe par studiar ła siensa de ła tera.

Co che xe rivà el Medioevo ła inportansa de sta siensa ła xe całà, parké ghe gèra de łe credense che łe vegniva tirà fora da ła Cexa. Sołamente i giografi Arabi i ga creà de łe opàre inportante.

L'omo l'à riscominsià a ocuparse de giografia co ke se ga scominsià a far łe grandi scuèrte giografiche con parxenpio el viagio en Axia del venesian Marco Polo che 'l ga anca scrìo el romanso giografico ciamà "El Mijòn" o łe scuèrte par mar co ła Merica che ła xe ła pù inportante.

Da el XIII secolo se ga scominsia a organixar le istrusion par ła navigasion 'nte i portołani.

I primi atlanti i è stà creà 'ntel secolo XVI.

Ntel secolo XVIII se ga scominsià a aver intaresi par elaborar dati de carateristiche ke łe pò esare fixiche, sociałi, economiche e stóreghe de tuti i paixi. On secolo in avanti se pò dir che ła xe nata ła giografia moderna, grasie ai giografi todeschi Alexander von Humboldt e Ritter.

Ła giografia ła xe inparentà co ła giołogía e botànica, ma anca co ła economia, ła sociołogia, ła politica e ancor de pù co ła demografía.

Łe parołe łe pù inportante par la giografia fixica internasional[canbia | canbia sorxente]

I continenti[canbia | canbia sorxente]

Africa - Mèriche - Antartide - Axia - Eoropa - Osèania

Altro de giografia[canbia | canbia sorxente]