Elena Corner

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Elena Corner (sec. XVIII?), Biblioteca Ambrosiana, Miłan

Elena Lucrezia Corner Piscopia, cusì en venesian, Cornaro Piscopia en padovan e itałian (Venesia, 5 de giugno 1646 - Pàdova, 26 de lujo 1684) ła xé stà na fiłòxofa vèneta prima fémena laureada al móndo.

Biografia[canbia | canbia sorxente]

Elena ła gera ła quinta dei sette fiółi de Giovan Battista Corner e de Zanetta Boni. El pare, chel partegnéva a na de łe più importante famégie venesiane, ła ga vuo co Zanetta, fémena de povarìseme orìxene, na lónga rełasion durante ła qual i xé nasui tuti i łóri fiółi: łóri i xé stà sénpre lexitimai a ła nàsida, ma ła copia ła se ga sposada soło 'ntel 1654. Par via de łe orìxene de ła mare, i dó xóveni maschi Francesco e Girolamo i no xé stà miga boni a eser scriti 'ntel Libro d'oro de ła nobiltà fin al 1664, có che el pare el ga otegnuo el sospirà riconoscimento drio sborsar bén 105 000 ducai.

L'antiga famégia ła gera da sècołi cavada fóra da łe magióri magistrature de ła Repùblica, ma ghe restava el prestixo del nome, dei schei e de ła cultura: el nono materno de Giovan Battista, Giacomo Alvise Corner, el gera sta un siensiato amigo de Galilei, só pare Girolamo, studióxo de fìxega, el gaveva creà na famóxa biblioteca e na cołesion de quari e de struménti sientìfeghi.

Fórse Giovan Battista, có che el se ga réxo cónto de łe quałità de ła fióła, ghe ga favoria en tute łe manière ła crésita cultural e el suceso pùblico: el gera infati conpretamente maravegióxo che na fémena ła saltase fóra 'ntel canpo dei studi e un tal exénpio de ecesion ła gaveria ancor più contribuìo a dar splendor al nome de ła famégia. Ła stésa Elena ła senbrava saver del pur «van compiaxeménto» mostrà dal pare,[1] ma no ła ga vosùo darge dełuxion, anca se eła non ła gavéva vogia de vadagnae un'erudision da mostrar en sałoti e academie.

De fato, a próva de ła sóa inclinasion a un'esisténsa partada, 'ntel 1665 Elena ła se ga fata mónega benedetina, na sièlta che ła sénbra un comproméso co ła sóa vocasion rełigióxa: par sta manièra qua, anca se ła osservava ła règoła del'Órdene, ła podéva evitar ła recluxion monàstega e frequentar quel móndo secołar 'ntel qual ła podéva catar la libartà e i mexi de 'ndar vanti coi propi studi.

Xé sta cusì che a Elena el pare el ga vosuo sigurar ła megior istrusion: sói insegnanti de greco i xé stao, fin al 1668, Giovan Battista Fabris, pàroco de ła céxa de San Luca, e daspò Alvise Gradenigo, bibliotechèr de ła Marciana, chel gavéva visuo par lóngo a Candia, méntre el canònico de San Marco Giovanni Valier el ghe ga impartìo lesion de łatin. Elena ła ga inparà anca l'ebraico e el spagnoło dal rabin Shemel Aboaf e ła teołogia da Felice Rotondi, che daspò el xé deventà insegnante 'ntel Studio de Pàdova.[2]

Dopo verghe invan domandà de łaurearse en teołogia al'Università de Pàdova (par l'opoxision de qualche prełato) ła ga posuo łaurearse en fiłoxofia, dotorà che ghe xé stà dato el 25 de giugno 1678. Łe sóe òpare łe xé vegnue fóra daspò 'ntel 1688 a Parma.

Premi[canbia | canbia sorxente]

  • Ghe xé stà dedicà un cratèr de 26 km di diàmetro sul pianeta Vènere[3].
  • 'Ntel Bo, sède del'Università de Pàdova, ła xé stà ricordà da na stàtua e 'nte ła baxéłega de Sant'Antonio da un busto. * 'Nte ła libraria del College di Vassar a Poughkeepsie 'ntel Stato de New York ła xé ricordaà en na verada a cołóri.
  • 'Ntel 2008 ghe xé stà intitołada na via 'ntel comun de Barzanò, en provincia de Łeco.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. M. Dezza, Vita di Helena Lucretia Cornara Piscopia, 1686, p. 105
  2. C. Pighetti, Il vuoto e la quiete. Scienza e mistica nel '600. Elena Cornaro e Carlo Rinaldini, 2004, pp. 28-29.
  3. (EN)Venus: Piscopia

Bibliografia[canbia | canbia sorxente]

  • Massimiliano Deza, Vita di Helena Lucretia Cornara Piscopia, Venezia, Antonio Bosio, 1686.
  • Francesco Ludovico Maschietto, Elena Lucrezia Cornaro Piscopia (1646-1684), prima donna laureata nel mondo, Pàdova, Antenore, 1978. ISBN 88-8455-340-7
  • Renzo Derosas, Corner, Elena Lucrezia, in «Dizionario biografico degli Italiani», XXIX, Róma, Istituto dell’Enciclopedia italiana, 1983.
  • Patrizia Carrano, Illuminata. La storia di Elena Lucrezia Cornaro, prima donna laureata nel mondo, Miłan, Mondadori, 2001. ISBN 88-04-49090-X
  • Clelia Pighetti, Il vuoto e la quiete. Scienza e mistica nel '600. Elena Cornaro e Carlo Rinaldini, Miłan, Franco Angeli, 2004. ISBN 88-464-6333-1 [1]
  • Barbara e Gian Paolo Borsetto, Elena Cornaro Piscopia. La Venexiana prima laureanda al mondo, Venesia, 2010.

Varda anca[canbia | canbia sorxente]