Céxa de Santa Maria Sunta (I Gexuiti)

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Sto articoło el xe scrito in venesian
Céxa de Santa Maria Sunta ( Gexuiti)
Ła fasàda de ła Cèxa dei Gesuiti
Ła fasàda de ła Cèxa dei Gesuiti
Locałità Venesia
Coordinae

45°26′36″N 12°20′20″E / 45.4433, 12.3388

Rełijon Catołega
Diocexi Patriarcà de Venesia
Ano consacrasion 1728
Architeto Domenico Rossi
Inisio costrusion 1715
Conpletamento 1729

Coordinate: 45°26′36″N 12°20′20″E / 45.4433, 12.3388

Ła céxa de Santa Maria Sunta, dita anca I Gesuiti, xe un edificio lerigióxo de ła çità de Venesia, situà 'ntel sestièr de Canaregio, in Canpo dei Gexuiti, non lontan da łe Fondamenta Nove

Storia[canbia | canbia sorxente]

Segondo alcune fonti [1] ła céxa gera stàda finansiàda da un certo Pietro o, segondo el Doxe Andrea Dandolo, Cleto Gussoni nel 1148 co' tereni, aque e palùi. 'Ntel 1154 Cleto ghe gà xontà un Ospitale indove curàr i pori inpià, sia omeni che done. Un altro Gussoni, de nome Buonavere, parente e rède del precedente, infìn ghe gà xontà vigne e altri so tegnéri, nei distreti de Cioxa e Pełestrina. Nel monastièr dei Gesuiti gavea ciapà i vòti un menbro de ła stesa famegia, Marco Gussoni, miracołà da l'ałora Beato e deso Santo Luigi Gonzaga. Se conta che 'ntel 1601 Marco, becà da 'na gravisima infermità, xe guarìo indiłatamente senplicemente ciamando el Santo. Però el xe morto de giandùsa (pestiłensa) a Ferrara mentre el gera drìo far òpare de asistensa (sufràgio) ai inpestài el I agosto 1631 e xe stà definìo omo de soma pietà. Un so retràto intitołà apónto Marco Gussoni che benedisce gli appestati nel Lazzaretto di Ferrara, datà 1664, xe prexente ne łe cołesion de Ca' Rezzonico.

Sant'Ignazio di Loyola gà vixità ła çità de Venesia par la prima volta 'ntel 1523 par inbarcarse cofà pełegrìn par Geruxałeme. El ghe xe tornà 'ntel 1535 co' un grupo de amiçi che se faseva xa ciamàr ła Conpagnia de Gexù, e qui el xe stà ordenà sacerdote. Gà bastà do ani par semenàr ben in laguna e aver un gran sèguito. El xe partìo par Roma 'ntel 1537.

A cauxa de łe criche fra papa Paolo V e ła Serenissima, 'ntel 1606 ghe xe stà l'interdéto (divieto de oficiàr riti rełigioxi a Venesia) e come conseguensa l'espulsion dei Geseuiti fin al 1657. In quei ani Venesia gera inpegnàda in una logorante guèra ai Turchi, e papa Alessandro VII gò decixo de slarghixàrghe i beni dei Crociferi, ordene nato par asìster i Crociati e da sto papa sopreso.

Indrìoman Venesia gà vendùo par sinquantamiłe ducati ai Gesuiti l'intiero conpleso che ghe gera stà slarghixà, costituìo da 'na céxa, un ospeàl e un convento. Ma par i Gesuiti ła vecia céxa dei Crociferi no gera bastansa granda. Cussì 'ntel 1715 ła gà butàda xo e i gà costruìo el so tenpio. Ła céxa ciaparà el nome de Santa Maria Sunta, in onor de ła Madona, e ła sarà finansiàda da ła famegia furlana Manin, famegia patrisia dal 1651. Ła céxa sarà consacràda 'ntel 1728.

Descrision[canbia | canbia sorxente]

I Gexuiti a Venesia gà identifegà in Domenico Rossi, autor anca de ła Céxa de San Stae l'architeto ideal par reałixàr l'òpara de cui necesitava. No xe stà un cònpito senplicen pa'l tecnico visto ch'el gaveva da seguìr schemi rigoroxi, che par i comiténti ricordava el Conségio de Trento.

La fasàda xe tramexàda in do ordeni, queło inferior se puxa su oto cołone so ła quała puxa el sogièr de sora moso e scavesà dal segondo ordene. Le cołone tien su oto statue che co' quatro drento artànte nicie raprexenta i "Dodexe apostołi". Altre quatro statue, in bande al porton, raprexenta San Giacomo Maggiore, San Pietro, San Paolo, San Matteo Evangelista. El tuto xe sorastà da l'òpara de Giuseppe Torretti. L'Assunzione della Vergine Maria, logàda sòra el tìnpano. In tenpi recenti xe andàda persa l'òpara de Francesco Bonazza. 'Na fiàmoła cołor verde e bianco de màrmaro, pòsto danànsi a ła fenestra central.

Ła pianta de ła céxa xe tìpega de łe céxe dei Gesuiti, a croxe latìna, co' tre capèłe par parte nel braso più longo. Transeto e presbiterio a fondo piato fiancài da do altre capèłe. Łe sìe capèłe in banda de ła navàda xe separàe fra łòre in picołi anbienti, 'na volta dedicài a łe confesión. Fra ła segonda e ła tersa capèła, el notevołe bigónso de Francesco Bonazza, e longo tuto l'àndio i "coreti", grasie grade indove se afasava i ospiti del convento. Ła navàda de ła céxa se restrenxe danànsi l'alter dedicà a ła Santissima Trinità, grasie a ła prexensa de quatro piłastri che tien su l'arcàda a croxera. Del 1725-1731 a decorasion a do cołori, bianco e verde, dei marmi e dei siòłi.

Decora i sofiti i afreschi de Ludovico Dorigni, Angeli musicanti in gloria, datà 1720 'ntel presbiterio, Il trionfo nel nome di Gesù, del 1732, nel sofito a croxera; de Francesco Fontebasso ''Abramo'' che adora i tre anxołi, e ła Visione de San Zuane Evangełìsta, so'l sofito de ła navàda, del 1734. El presbiterio xe sircuìo da statue de cherubini, anxołeti, anxołi e arcanxołi de Giuseppe Torretti. De Giuseppe Pozzo xe l'altèr, so staltro se rimarca diexe cołone sormontàe da 'na cuboła bianca e verde.

El canpanièl dobòto xe queło che xe stà fabricà patòco par la céxa dei Crociferi, l'ugnòło particołàr del setesento xe ła caxànsa canpanaria.

Opare d'arte[canbia | canbia sorxente]


Ne ła sagrestìa xe ospitài ben vìnti dipinti de Jacopo Palma il Giovane. Fra staltri el Martirio di San Giovanni Battista fra San Lanfranco e San Liberio, del 1610, che un tenpo gera posto ne ła capèła de l'Arte dei Varoteri (ła corporasion dei pełiseri de Venesia).

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. Giangiacopo Fontana, Illustrazione storico critica della Chiesa di Santa Sofia del 1836

Bibliografia[canbia | canbia sorxente]

  • Flaminio Corner. Notizie storiche delle Chiese e Monasteri di Venezia e Torcello Padova 1758
  • Gian-Jacopo Fontana. Illustrazione storico critica della Chiesa di Santa Sofia Venezia 1836
  • Marcello Brusegan. Le chiese di Venezia Ed. Newton Compton 2008
  • S Lunardon "Hospitale S Mariae Crociferorum. L'Ospizio dei Crociferi a Venezia, IRE, Venezia 1985

Altri progeti[canbia | canbia sorxente]