Ałasca

Da Wikipedia, ła ençiclopedia libara.

(Reindirizamento da Ałaska)

poxision giogràfega de l'Ałasca

L'Ałasca ła xe uno dei stati che i conpone i Stati Unìi de Amèrica. el xe stà améso inta l'Union cofà 49° stato el 3 de xenaro 1959.

Un jazser sul mar: l'Ałasca ła xe uno dei paixi pi a nord del móndo

Inte'l 2004 ła popołazsion del stato ła jera de 655.435 abitanti. El nome "Ałasca" el xe probabilmente rivà da ła paroła "grando paéxe" o "teraférma" dei Ałeuti.

[modifica] Storia

L' Ałasca ła xe stà abitada inizsialménte dai popołi che i ła ragiunta traversando el pasajo de ła Tera de Bering, incluxi i Inuit e na varietà de grupi de amerindi. Ła majoranzsa de ła popołazsione pre-Cołonbiana de łe Amèriche, se no tuta, ła ga uxà sta róta qûi, ma i ga proseguìo verso est e sud.

El primo documénto scrito l'ìndica che el primo europeo a rivar in Ałasca el xe vegnest da ła Rusia. Vitus Bering el ga navegà verso est e el xe rivà al mónte Saint Elias. Ła conpagnìa Ruso-Americana ła ga cacià łe łóntre par ła só pełicia. Ła colonia no ła xe mai stata tant proficua, a càuxa dei cósti de trasporto, ma ła xe una de łe testimonianzse pi concrete de ła cołonixazsion rusa de la Mèrica.

Inte'l 1867, i Stati Unìi i ga aquistà l'Ałasca da ła Rusia par 7.200.000 $, equivałenti a 5 dòłari par km². L'aquisto el xe stà òpara del Segretario de Stato William Seward e el xe stà ratificà dal Senato statuniense el 9 de apriłe 1867. El pasajo di sovranità el xe avegnest el 18 de otóbre de lo stéso ano. L'aquisto no'l xe stà popołar inte'l resto dei Stati Unìi, onde che l'Ałasca ła vien sóranomenada ła "Folìa de Seward" o "ła Jazsera de Seward". L'Ałasca ła zsèłebra l'aquisto ogni ano l'ùltimo łuni de marzso, ciamàndoło Seward's Day, méntre el 18 de otòbre el xe noto cofà Alaska Day.

El 7 de lujo 1958 el Presidente Eisenhower el ga firmà l'Alaska Statehood Act, faxendoło diventar leje dei Stati Unìi. Questo ga verto ła strada par l'amision de ł'Ałaska nte ł'Union.

Ntel 1976, ła costituzsion deło stato ła xe sta modificà par stabiłire l'Alaska Permanent Fund. El fondo investe 'na porzsion dełe entrate minerarie deło Stato, incluxe łe entrate del Trans-Alaskan Pipeline System, a beneficio de tute łe xenerazsion de Alaskani. Fin al giugno 2003, el vałore del fondo gera dei 24 miliardi di $.

[modifica] Zsità e zsitadine inportanti

Anchorage: ła zsità pi granda de l'Ałaska

Ła zsità pi popołoxa de l'Ałasca ła xe Anchorage, co na popołazsion de 260.284 persóne, 225.744 de łe quałi łe vive inte l'àrea urbanixada.

Ła łista de łe zsità pi estéxe dei USA ła véde tre zsittà de l'Ałasca ai primi tre posti: inte l'órdine Sitka, Juneau e Anchorage; (Jacksonville in Flòrida ła òcupa el cuarto posto inte sta łista).