Ìxołe de ła Sonda

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
ìxołe de ła Sonda
(ID),(MS) Kepuluan Sunda; (PT) Ilhas da Sonda
Indonesia BMNG.png
imaxene da satełite
Giografia fixica
Arsipełago arsipełago Małexe
Superfise 1700000 km2
Altitudine masima 4100 m s.l.m
Giografia umana
Stato Bandiera Brunei Brunei
Flag of Indonesia.svg Indonèxia
Flag of Malaysia.svg Malèxia
Flag of East Timor.svg Timor Est
Locałità prinsipałi Giacarta, Surabaya, Bandung, Medan
Demografia
Abitanti 192 000 000
Densità 112,94 ab./km²
Coordinae

2°S 110°E / -2, 110

IndonezijaLT.png

Coordinate: 2°S 110°E / -2, 110


Łe ìxołe de ła Sonda (in indonexian e małexe Kepulauan Sunda) el xe un arsipełago de ła Axia sudoriental, intra ła penìxoła de Małaca e ła ìxoła de Nova Guinea; a caval intra el Osèano Indian a ovest e el Osèano Pasìfego[1] a est.

Giografia fixega[canbia | canbia sorxente]

Mapa in ruso. Łe ìxołe grande de ła Sonda łe xe segnae in rosa persego, łe ìxołe picołe de ła Sonda in verde veronexe.

Łe costiruise el grupo osidental de łe ìxołe de el Arsipełago Małexe.
El xe conposto da parecie ìxołe molto grandi e miłiera de ìxołe pi' picenine; el xe divixo in:

El teritorio de łe ìxołe de ła Sonda el xe prevałentemente montuoxo, łe pianure pi' grande se cata int'el Borneo meridional e a Sumatra oriental. Ła sima pi' alta de el arsipełago ła xe int'el Borneo (Kinabalu de 4100 m.), altre sime inportanti łe xe cata a Suamtra(Kerinci de 3805 m.), Giava (Semeru de 3676 m.), Séłebes (Rantokombola de 3455 m.).
Łi fiumi łi xe mediamente brevi co rexime de tipo fortemente influensà da łe piove. Łi fiumi prinsipałi int'el Borneo Kapuas, Kayan e Rajang, a Sumatra el Hari.
Conprexi darente el arsipełago se cata numeroxi mari interni: Mar de Ġiava, Mar de Flores, Mar de Timor, Mar de Savu.

Giołogia[canbia | canbia sorxente]

Mapa in fransexe.

El arsipełago el xe una xona a ełevata atività sismega e vulcanega co pi' de 130 vulcani.
Durante ła ultima giasaxion, co che el łivel de el mare el jera pi' baso de sirca 100 m., squaxi tuto łe ìxołe grande de ła Sonda łe jera diretamente cołegae al continente axiatico.e quando il livello del mare era di 100 metri Isole della Sonda minori sono stati uniti tra loro e con l'Indocina.

Clima[canbia | canbia sorxente]

Łe ìxołe de ła Sonda łe ga clima prevałentemente ecuatorial che pasa a subecuatorial inte ła banda meridional de el arsipełago.
Łe tenperature łe pasa da +24 °C in xenaro a +32 °C in łujo. Łe precipitasion łe xe de pi' de 2000 mm/ano co ponte de 3000mm/ano so ła costa osidental de el Borneo e a Sumatra.

Flora e fauna[canbia | canbia sorxente]

Se cata foreste pluviałi sempreverdi; anca ła fauna ła xe molto rica.

Istoria[canbia | canbia sorxente]

Ła storia de ła rejon ła xe senpre stada condisionada da ła presensa de rote comerciałi intra ła India e ła Cina, tramite łe cuałi se ga difuxo induixmo, budixmo e islamixmo.
Srivijaya e Majapahit łi xe intra łe prime entità statałi emerse inte ła rejon.
Int'el XVI secoło łi portoghexi łi xe łi primi eorpei a ocupar ła rejon co na serie de avanposti comerciałi par sviłupar łi łori comerci; łi sarà seguii da spagnołi, inglexi e ołandexi.
Daspò ła fine de ła seconda guera mondial xe scominsià un proceso de decołonixasion che ga visto ła nasita de ła Indonexia da łi teritori de ła Conpagnia de łe Indie Ołandexi, de ła Małexia e de el Brunei da łi teritori britanghi e de Timor est da łi veci teritori portoghexi.

Toponimo[canbia | canbia sorxente]

El so nome el vien da Sunda che el indica el paexe de ła etnia Sundanexe, abitante ła parte osidental de ła ìxoła de Giava.

Giografia połitega[canbia | canbia sorxente]

Aministrativamente łe xe divixe intra Małexia, Brunei, Indonexia e Timor Est. Ła sità prinsipał ła xe Giacarta. Sirca 192000000 de persone łi vive int'el arsipełago.

Sosietà[canbia | canbia sorxente]

El arsipełago el xe abità da popołasioni co łivełi de desviłupo cultural molto difarenti, ma tuti łigai da comuni raixe łénguisteghe austronexiane.

Economia[canbia | canbia sorxente]

Inte'el sotosioło de łe ìxołe se pol catar petrołio, stagno, baucsite, nichel, rame, manganexe, xinco, cromo e pionbo. El 60% del teritorio el xe occupà da foreste co presioxe specie de albari tropicałi. Inte łe ìxołe picołe de ła Sonda al groso del teren el xe ocupà da da tereni agricołi; sol pian agricoło e industrial parò ła ìxoła pi' sviłupada ła xe Giava.

Note[canbia | canbia sorxente]

  1. pi' presisamente serti so mari adiasenti: Mar Cinexe meridional, a nord, Mar de Sułù, Mar de Séłebes, Mar de łe Moluce, Mar de łe Banda a nordest, Mar dei Arafura a est.
  2. serti autori no łi considera miga Sulawesi e avolte gnanca Borneo.
  3. serti autori no łi considera miga łe ìxołe a est de Timor; altri łi considera anaca łe ìxołe Mołuce.