Àbano

Da Wikipedia, l'ençiclopedia libara.
Va a: navigasion, serca
Àbano
comun
Àbano – Stema Àbano – Bandiera
Àbano – Veduta
Dati aministrativi
Stato bandiera Itałia
Rejon Vèneto – stema Vèneto
Provincia Pàdoa – stema Pàdoa
Sìndico Luca Claudio (lista sivega) dal 30/05/2011
Lengue uficiałi itałian
Lengue vèneto (var. padoana)
Teritorio
Coordinae 45°21′43″N 11°47′33″E / 45.3619, 11.7924Coordinate: 45°21′43″N 11°47′33″E / 45.3619, 11.7924
Altitudine 14 m s.l.m.
Superfise 21,57 km²
Abitanti 19 349[1] (31/12/2011)
Densità 897,03 ab./km²
Frasion Feriołe, Giare, Monteorton, Monteroso
Comuni confinanti Bignàxego, Do Carare, Maxarà, Montegròto, Pàdoa, Selvasan, Teoło, Toreja
Altre informasion
Còd. postałe 35031
Prefiso 049
Fuxo orario UTC+1
Còdexe ISTAT 028001
Còd. catasticałe A001
Targa PD
Cl. sismega 4
Cl. climatega xona E, 2383 GG[2]
Patrono San Lorenso martire
Dì de festa 10 de agosto
Locałixasion
Italy location map.svg
Àbano
Italy relief location map.jpg
Àbano
Poxision del comun de Àbano inte ła provincia de Pàdoa
Poxision del comun de Àbano inte ła provincia de Pàdoa
Sito istitusionałe

Àbano (itałian: Abano Terme) el xe un comune de 19 621 abitanti 'nte ła Provincia de Pàdova. El xé el prinsipałe séntro de łe Terme Eugànee chel se cata ai pie dei Cołi Euganei. Ła prinsipałe atività ła xé data dal turismo łigà ai stabiłiminti termałi: łe aque, conoseste fin dai tinpi antighi, łe riva da łe Alpe e łe salta fora dal Pojo de Montiron.[3].

Storia[canbia | canbia sorxente]

Cexa de Santa Maria de ła Sałute a Monteorton

Àbano ła xe conosesta fin dal VI sècoło a.C.. El vecio séntro el se catava ełora intel teritorio del'atuałe comun de Montegroto, come che i documenta i scavi archeołòxeghi e parici reverti conservai inte i muxei archeołòxeghi de Pàdova e Este. L'inportansa che el łogo el gaveva inte l'antighità ła xe documentada da łe citasion de parici scrituri łatini, intrà i quai Plinio el Vecio, Marziale, Tito Livio (che drio 'na tradision mia confermada, el saria nasesto propio qui), Svetonio, Cassiodoro, Claudiano, co ła denominasion de "Aquae Patavinorum". El nome el pare végnare fora dal dio Aponus, a protesion del'aqua termałe, xà famoxa a quei tinpi.

Co ła fine del'Inpero Roman anca Àbano ła xé decaxesta, al ponto che Teodorico el ga domandà a n'architeto del posto par restorare i pałasi che i jera drio cascare xó. A ła fin del'Alto Medioevo ła ga scuminsià a stacarse da Montegroto e savémo de sto séntro abità 'ntel 971, có che se parla de na cexa dedicada a San Lorenso. 'Ntel 1167 Àbano ła xé stada el séntro de un scontro infrà i siuri de Canposanpiero e i Ezełini: ła fioła dei siuri de Àbano, Cecilia, ła jera promesa a Gherardo de Canposanpiero, ma Ezełino II el se ga meso in mexo. In risposta Gherardo el ga viołentà Cecilia, Ezełino el ga refudà ła toxa, tacando guera col rivałe[4]. 'Ntel 1257 el ghe xé nasesto Piero d'Àbano, inportante siensiato.

'Ntei sècołi daspò Àbano ła ga subio i pasaji dei Ezełini e dei Scaligeri ma grasie a ła paxe segurada da ła Repùblica de Venesia, rivada 'ntel 1405, ła xé cresesta in richesa e spendore. Parece fameje da Pàdova e Venesia łe ga investio schei qua jutando l'agricoltura e łe stasion termałi.

'Ntel 1797 ła Serenìsima ła xé finia, e ła nobiltà che ła controłava Àbano ła xe canbiada. Łe nove fameje (Trieste, Sacerdoti, Luzzatti e Sette) łe ga dà el via a na nova inportante crésita dei seturi alberghiéri e turìsteghi, dando ła spinta anca a studi sul'aqua termałe[5]. 'Nte ła Prima Guera Mondiałe Àbano ła ga ospità el Comando Supremo del'Exèrsito itałian e qua ghe xé stai inportanti personałità come Luigi Cadorna, Armando Diaz, Pietro Badoglio, Gabriele D'Annunzio, Giovanni Gronchi.

Evołusiòn demografega[canbia | canbia sorxente]

Abitanti censìi


Xemełagi[canbia | canbia sorxente]

Fonte[canbia | canbia sorxente]

  1. ISTAT data warehouse
  2. (IT) D.P.R. 26 agosto 1993 n. 412 In efficienzaenergetica.acs.enea.it. URL consultà el 27 settembre 2009.
  3. (IT) Sito de łe terme de Àbano
  4. (IT) Cronołogia dei Ezełini su magicoveneto.it
  5. (IT) Storia de Àbano